Serkan ARSLAN, Esra BEYLER, Oğuz Önem YILDIRIM, Sarp GÜNDEMİR, Selin GÖRGÜNDÜR, Nur ALTIPARMAK
EurAsian Journal of Oral and Maxillofacial Surgery - 2026;5(2):64-74
Amaç: Kortikosteroidler, güçlü antiinflamatuar, immünmodülatör ve antiemetik etkileri nedeniyle maksillofasiyal ve ortognatik cerrahide yaygın olarak kullanılmaktadır. Yara iyileşmesi, enfeksiyon riski ve glukoz metabolizması üzerindeki olası olumsuz etkilerine ilişkin endişeler devam etse de, güncel kanıtlar kısa süreli perioperatif kullanımda kortikosteroidlerin güvenli ve etkili olduğunu göstermektedir. Bu derlemenin amacı, ortognatik cerrahide kortikosteroid-özellikle deksametazon-uygulamasının klinik etkinliği, optimal dozu, uygulama zamanı ve güvenlilik profiline ilişkin güncel kanıtları özetlemektir. Gereç ve Yöntemler: 1974-2025 yılları arasında yayımlanan randomize kontrollü çalışmalar, sistematik derlemeler ve meta-analizleri kapsayan kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Ortognatik ve ilişkili maksillofasiyal cerrahi girişimlerde perioperatif kortikosteroid kullanımını değerlendiren çalışmalar; postoperatif ödem, trismus, ağrı, bulantı ve kusma (PONV), yara iyileşmesi, enfeksiyon riski ve sistemik advers etkiler açısından analiz edilmiştir. Bulgular: Kanıtlar, tek doz intravenöz 8-16 mg deksametazon uygulamasının postoperatif ödem, trismus, ağrı ve PONV'yi anlamlı şekilde azalttığını; buna karşın yara iyileşmesinde bozulma veya enfeksiyon riskinde artışa yol açmadığını tutarlı biçimde göstermektedir. Kortikosteroidlerin Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) protokollerine dâhil edilmesi, hasta konforunu artırmakta, opioid tüketimini azaltmakta ve daha erken taburculuğu desteklemektedir. Kısa süreli uygulamanın (<48 saat) klinik olarak anlamlı hipotalamo-hipofizer-adrenal (HPA) aks baskılanmasına neden olmadığı, ancak özellikle diyabetik hastalarda geçici hiperglisemiye yol açabileceği bildirilmiştir. Sonuç: Tek doz perioperatif deksametazon, ortognatik cerrahide güvenli ve etkili bir adjuvan tedavi seçeneğidir. ERAS temelli perioperatif yönetim stratejilerine dâhil edilmesi, postoperatif morbiditeyi azaltmakta, iyileşme sürecini hızlandırmakta ve hasta sonuçlarını iyileştirmektedir.
