Irmak Polat, Melis Ceylan, Sevde Nur Karabulut, Meryem Merve Ören Çelik, Serkan Bayram
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2025;31(12):1236-1246
AMAÇ: Bu çalışmada, 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında ortopedistlerin ruh sağlığı sonuçlarının, ortopedik bakım ve ampütasyonlarla ilişkisi bağlamında kapsamlı bir analizle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: 2023 Kahramanmaraş depremlerinden 6 ay sonra yürütülen, kesitsel araştırmamıza toplam 95 ortopedist dahil edilmiştir. Katılımcılara demografik ve mesleki bilgiler, deprem mağdurlarına sağlanan ortopedik tedaviler, ampütasyonlar ve stres faktörleri, deprem alanındaki deneyimler, Olay Etkisi Ölçeği-gözden geçirilmiş (OEÖ-r) ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21) maddelerini içeren çevrimiçi anket gönderilmiştir. OEÖ-r ve DASÖ-21 skorları, depremle ilişkili deneyimler, ortopedik tedavi ve ampütasyon uygulamalarına bağlı stres faktörlerine göre analiz edilmiştir. BULGULAR: Deprem bölgesindeki hastalara bakım sağlayan ortopedistlerin oranı %61.5 olup, bunun %16.8'i afet bölgesinde yaşayan, %42.1'i ise destek için bölgeye gelen ortopedistlerden oluşmaktadır. Katılımcıların %36.8'i ise bölge dışındaki sevk hastanelerinde tedavi uygulamıştır. Katılımcıların %76.8'i deprem mağdurlarında ampütasyon ameliyatı gerçekleştirdiğini bildirmiştir. Pediatrik yaş grubunda ampütasyon (%82.2), hastaların kayıpları veya depreme bağlı diğer zorlukları (%64.4) ve çoklu ekstremite ampütasyonları (%56.2) en sık bildirilen stres faktörleri olmuştur. Sevk hastanelerindeki ve afet bölgelerinde yaşayan ortopedistler, bölgeye destek için sonradan gelen ortopedistlere oranla daha yüksek toplam OEÖ-r skorları (11.0 [0-58] ve 11.5 [0-46] ve 1.0 [0-39]), kaçınma (3.0 [0-20] ve 3,0 [0-17] ve 0.0 [0-13]) ve yeniden yaşantılama (4.0 [0-20] ve 5.0 [0-20] ve 0.0 [0-14]) alt ölçek skorları bildirmiştir. Sevk hastanelerindeki ortopedistler ayrıca bölgeye gelenlere oranla daha yüksek anksiyete (2.0 [0-13] ve 0.0 [0-7]), stres (5.0 [0-16] ve 2.0 [0-12]) ve toplam DASÖ-21 skorları (11,0 [0-44] ve 6.0 [0-29]) belirtmiştir. Depremle ilişkili zorlukları olan hastalara ampütasyon yapan ortopedistler, daha yüksek depresyon skorları bildirmiştir (4 [0-18] ve 1 [0-15], p=0.013). OEÖ-r skorları yaşla negatif korelasyon göstermiştir (r=-0.203, p=0.049); diğer faktörler OEÖ-r veya DASÖ-21 skorları ile ilişki göstermemiştir. SONUÇ: Çalışmamız, deprem mağdurlarına uygulanan tedavilerin ortopedistlerin ruhsal etkilenme düzeyleri ve travmatik stres belirtileri üzerinde belirgin etkisi olduğunu göstermektedir. Özellikle afet bölgesinde yaşayan ve sevk hastanelerindeki ortopedistler daha fazla etkilenmiştir. Temel stres faktörleri arasında pediatrik ampütasyonlar, çoklu ekstremite ampütasyonları ve hastaların yaşadığı zorluklar yer almaktadır. Depremle ilişkili zorlukları olan hastalarda yapılan ampütasyonlar ortopedistlerin depresyon skorlarını artırmıştır. Ayrıca, genç ortopedistler, ileri yaştakilere oranla daha yüksek OEÖ-r skorları bildirmiştir. Bulgularımız, büyük çaplı afetlerin ardından ortopedistler için düzenli ruh sağlığı taraması, risk grubu belirleme, yapılandırılmış psikolojik destek ve dayanıklılık eğitimi ile gelecekteki acil durumlara karşı daha iyi hazırlık yapılması gerektiğine dikkat çekmektedir.
