Fatma COŞKUN, Elif Nur YAŞAR
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;52(1):1-10
Bu çalışma, otizm spektrum bozukluğu (OSB), entelektüel yetiyitimi (EYY) ve tipik gelişim (TG) gösteren çocukların anneleri arasında bakım yükü, depresif belirtiler, psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal desteği karşılaştırmıştır. Örneklem, 2-12 yaş aralığında çocuğa sahip 131 anneden oluşmuştur (OSB: n=59; EYY: n=29; TG: n=43). Katılımcılar Zarit Bakım Yükü Ölçeği (ZBYÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (YPSÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'ni (ÇBASDÖ) doldurmuştur. ZBYÖ toplam puanları gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p=0,407). BDE puanları ise anlamlı farklılık göstermmiştir (p=0,004); OSB grubundaki anneler EYY ve TG gruplarına kıyasla daha yüksek depresif belirti düzeyleri bildirmistir. YPSÖ toplam puanları da gruplar arasında anlamlı farklılık göstermiştir (p=0,006); TG grubunda dayanıklılık düzeyleri OSB grubuna kıyasla daha yüksek bulunurken, EYY grubuna ilişkin farklılıklar tutarlı değildir. ÇBASDÖ toplam puanları TG grubunda hem OSB hem de EYY gruplarına kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001); OSB ve EYY grupları arasında fark saptanmamıştır. OSB grubunda BDE puanları ZBYÖ ile pozitif (r =0,503; p<0,001), YPSÖ (r=-0,443; p<0,001) ve ÇBASDÖ (r=-0,329, p=0,011) ile negatif yönde korelasyon göstermiştir. EYY grubunda ise BDE, ZBYÖ (r=0,380, p=0,042) ve YPSÖ (r=0,462; p=0,012) ile ilişkili bulunmuş, ancak ÇBASDÖ ile anlamlı ilişki göstermemiştir. Bulgular, her iki klinik grupta da psikososyal kırılganlığa işaret etmekte, özellikle OSB'li çocukların annelerinde koruyucu psikososyal müdahalelerin önceliklendirilmesi gereğini ortaya koymaktadır.
