Şevval TEKKELİ, Nesli ERSOY, Gülgün ERSOY
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;9(27):1044-1060
Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarda glutensiz -kazeinsiz (GFCF) diyetin GİS semptomları, besin tüketimi ve ebeveynlerinin yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemektir. Yöntem: Yarı deneysel bu çalışmada, gönüllülük esasıyla dahil edilen diyet müdahale (n=12) ve kontrol grubunun (n=15) tanımlayıcı özellikleri ve besin tüketimleri sorgulanmıştır. Diyet uygulama öncesi ve sonrası (12 hafta süreyle) olmak üzere GİS semptomları izle m formu, Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği (BAMBI) ve Otizmde Yaşam Kalitesi Anketi -Ebeveyn Sürümü (OYKA -E) soru kâğıtları 2 defa uygulanmıştır. Bulgular: Glutensiz -kazeinsiz diyet grubundaki OSB'li çocukların 12 hafta sonundaki değerlendirmelerinde, günlük karbonhidrat ve kalsiyum alımının istatistiksel olarak azaldığı görülmüştür (p=0,041). Glutensiz -kazeinsiz diyet grubundaki OSB'li çocuklardan diyet önc esi 7 OSB'li çocuk bir veya birkaç GİS semptom yaşarken, diyet sonrası GİS semptomu yaşayanların sayısı 3'e düşmüştür ancak bu fark istatistiksel olarak anlamı bulunmamıştır (p=0.310). Diyet öncesi ve sonrası yaşam memnuniyeti puan ortalaması kıya slandığında; GFCF diyet grubundaki OSB'li çocukların; diyet öncesi puan ortalamaları 4,33+/-2,57; diyet sonrası 8,00+/-1,91 puan olarak belirlenmiştir (p=0,002). Glutensiz -kazeinsiz diyet grubundaki çocukların ebeveynlerin çoğu (%91,6) diyete devam edeceğini, %75,0'i ise diyetin çocuklarının beslenme alışkanlıklarının düzene soktuğunu beyan etmiştir. Sonuç: OSB'li çocuklarda GFCF diyetinin GİS semptomlarını ve ebeveynlerin yaşam kalitesini iyileştirici etkisi gözlenmiştir. Ancak ebeveynlerin diyetisyen danışmanlığında çocukların büyüme ve gelişmesi izlenerek, gerekli besin destekleri yapılarak diyeti sürdürm eleri gerektiği sonucuna varılmıştır.
