Melek Hande BULUT DEMİR
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(4):1259-1331
Bu derleme makale, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuk ve ergenlerde tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) yaklaşımlarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. OSB'li bireylerde TAT kullanım oranları %28 -95 arasında değişmekte olup, aileler bu yöntemlere geleneksel tedavilere yetersiz yanıt, yan etki endişeleri ve "doğal" tedavi arayışı nedeniyle yönelmektedir. Makalede biyolojik temelli müdahaleler (glutensiz -kazeinsiz diyet, ketojenik diyet, omega- 3 takviyeleri, vitaminler, probiyotikler, mela tonin), zihin -beden uygulamaları (yoga, müzik terapisi, masaj) ve manipülatif terapiler (hipoterapi, duyusal bütünleme) ele alınmaktadır. Melatonin ve müzik terapisi güçlü kanıt düzeyine sahipken, şelasyon tedavisi ve hiperbarik oksijen terapisi gibi riskl i ve etkisiz yöntemler önerilmemektedir. Glutensiz -kazeinsiz diyet, probiyotikler ve omega- 3 için kanıtlar tutarsız olup bireysel değerlendirme gerektirmektedir. Klinisyenlerin ailelerle yargılamayan, açık iletişim kurarak kanıta dayalı rehberlik sunması k ritik öneme sahiptir. TAT uygulamalarının standart tedavilerle entegre edilmesi, somut hedeflerle izlenmesi ve potansiyel risklerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Gelecekte fenotipik heterojeniteyi dikkate alan kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyul maktadır. Özellikle ebeveynlerin yarısından fazlası TAT seçeneklerini çocuklarının hekimiyle tartışmayı tercih etse de, hekimlerin TAT konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı algısı bildirimde bulunmada isteksizliğe yol açabilmektedir.
