ESRA ANGIN, GÜLSEN ERDEN
Klinik Psikoloji Dergisi - 2022;6(1):123-141
Bu çalışmanın temel amacı Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) tanısı olan veya herhangi bir nörogelişimsel geriliği olmayan bireylerin 9-17 yaş arasında olan ve sağlıklı gelişim gösteren kardeşlerinin annelerine ilişkin algıladıkları kabul-red düzeyi, psikolojik uyumu ve kardeş ilişkileri arasındaki olası farkları incelemektir. Çalışmanın örneklemi 9-17 yaş arasında yer alan 138 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların 60’ı (%43.5) erkek, 78’i (%56.5) kızdır. Katılımcıların 92’sinin kardeşinde OSB veya ÖÖG tanısı varken, 46’sının kardeşinde herhangi bir tanı yoktur. Algılanan anne kabul-reddinin, psikolojik uyumun ve kardeş ilişkilerinin araştırma katılımcılarının cinsiyeti ve kardeşlerinin tanı durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amacıyla verilerin analizinde çok yönlü varyans analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Katılımcıların cinsiyetlerine göre kızların annelerini daha reddedici olarak algıladıkları, erkeklerin psikolojik uyumlarında düşmanlık ve olumsuz öz yeterliği anlamlı biçimde daha yoğun yaşadıkları ve kardeşleri ile olan ilişkilerini daha çatışmalı niteledikleri bulunmuştur. Katılımcıların kardeşlerinin tanısı ile anne kabulüne ilişkin sıcaklık, ihmal, kontrol boyutlarının anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmektedir. Ayrıca, katılımcıların kardeşlerinin tanı durumuna göre kardeş ilişkilerindeki sıcaklıkları, rekabet etmeleri, kendilerini konumlandırmaları ve çatışma yaşamaları anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Bu çalışma ile engelli kardeşi olan bireylerin cinsiyetleri, gelişimsel dönemleri ekseninde farklılaşabilecek gereksinimlerine yönelik çalışma grupları ve programları hakkında yol gösterici ve bütünsel bir bilgi sağlanmıştır.
