Deniz Sümeyye Yorulmaz Demir, Hilal Kurt Sezer
Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi - 2025;12(4):538-549
Giriş ve Amaç: Bu araştırma otizmli çocuğu olan ve sağlıklı çocuğu olan ebeveynlerin, çocukluk dönem aşılarına yönelik görüşleri, aşı tereddütleri ve risk faktörlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma karma desen yürütülmüştür. Araştırma verileri Tanıtıcı özellikler soru formu, Ebeveynlerin Çocukluk Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüş me formu kullanılarak, 1 Ocak -31 Mayıs 2023 tarihleri arasında yüz yüze toplanmıştır. Araştırma nicel verileri sayı, yüzde, ki -kare testleri ve logistik regresyon analizi; nitel verileri ise tematik analiz yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya 40 vaka ve 78 kontrol grubu toplam 118 ebeveyn alınmıştır. Vaka grubunun %92.5'i kontrol grubunun ise %11.5'i aşılara karşı tereddütlüdür. Vaka grubunda yer alan ebeveynlerde aşıların zararlı ve gerekli olmadığı düşüncesi daha yaygın iken; çocuklarının eksik aşılı olma durumu daha fazladır. Aşı tereddüttü için risk faktörleri incelendiğinde aşıların yararlı ve gerekli olmadığı düşüncesi 23.33 kat (%95Cl: 0.007 -0.653), çocuğun otizm tanısı alması 8.01 kat (%95Cl: 0,000 -0.118) ve çocuğa suçiçeği aşısı 7.22 kat (%95Cl: 0.042 -5.944) aşı tereddüdü riskini artırmaktadır. Ebeveynler ile yapılan nitel görüşmelerde temalar aşı düşünceleri, aşı tereddütleri ve otizm tanısı ile aşı süreçleri olmak üzere 3 ana tema ve 8 alt tema altında toplanmıştı r. Sonuç: Aşıların yararlı olmadığı düşüncesinin aşı tereddüttü için en önemli risk faktörü olduğu dikkate alınarak, bulaşıcı hastalıkların ciddiyeti ve aşıların sağladığı yararlar hakkında bilgilendirmelerin yapılması, sosyal medyada uzman olmayan kişiler tarafında n yapılan aşı paylaşımlarının kontrolünün sağlanması önerilmektedir.
