Büşra DİNÇ, Gül TOSUN, Firdevs KAHVECİOĞLU, Cemil SAYIN
Selcuk Dental Journal - 2025;12(3):438-446
Giriş: Bu retrospektif çalışma, özel bakım ihtiyacı olan bireylerin ağız ve diş sağlığı durumlarını araştırmayı amaçlamıştır. Ayrıca, eğitim durumu, engellilik türü ve genel anestezi ihtiyacı arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve genel anestezi olmadan klinik ortamlarda diş tedavilerinin uygulanabilirliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yöntemler: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), zihinsel engellilik ve Down sendromu gibi engellere sahip 2 -34 yaş arası 211 bireyi içeren retrospektif kesitsel bir tasarım kullanılmıştır. Demografik değişkenler, eğitim geçmişi, engellilik türü, DMFT/dmft indeksi (çürük, kayıp ve dolgulu dişler; sırasıyla kalıcı/süt dişleri için) ile değerlendirilen diş durumu, uygulanan tedaviler, diş taşı varlığı ve genel anestezi endikasyonları tanımlayıcı ve parametrik olmayan istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Ortalama DMFT/dmft skoru 4,3 +/- 3,9 (medyan = 4) idi. Katılımcıların %24'ünde diş taşı tespit edildi. Bireylerin %23'ü genel anesteziye ihtiyaç duyarken, %77'si genel anesteziye gerek kalmadan rutin klinik koşullar altında tedavi edilebildi. DMFT/dmft skorları yaş, tanı veya eğitim durumu açısından anlamlı bir farklılık göstermedi (p > 0,05). Genel anestezi endikasyonu yaş grubu ve tanıya göre anlamlı farklılık gösterdi (p < 0,05), daha genç bireylerde ve OSB olanlarda daha yaygındı. Sonuçlar: Özel sağlık ihtiyaçları olan tüm bireylerin diş tedavisi için genel anesteziye ihtiyacı yoktur. Uygun davranışsal yönetim ile birçoğu lokal anestezi altında tedavi edilebilir. Önleyici stratejilerin geliştirilmesi, özel eğitim programlarının güçlendirilmesi ve düzenli diş bakımına erişimin iyileştirilmesi, bu savunmasız grupta ağız sağlığı sonuçlarını iyileştirmek için çok önemlidir.
