Funda ÇAKIR, Elçin Sebahat KASAPOĞLU, Hilal UYSAL
Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi - 2026;30(2):89-101
Amaç: Bu çalışma, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) yatan palyatif bakım (PB) hastalarının ailelerinin bakım yükünü ve bu yük ile ilişkili bakım verenlerin sosyo-demografik özelliklerini ve hastaların klinik faktörlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırmanın örneklem büyüklüğü 181'dir. Veriler; hasta/hasta yakını bilgi formu, Palyatif Performans Skalası (PPS) ve Aile Üyeleri Tarafından Verilen Bakımı Değerlendirme Envanteri ile toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı testler, korelasyon analizi, ANOVA, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların çoğunluğu kadın (%51,9), yaş ortalaması 77,7+/-9,5 yıl olup, büyük kısmı ilköğretim mezunu (%82,9) ve orta gelir grubundadır (%91,2). Katılımcıların PPS ortalama puanı 47,46+/-18,41 olarak bulunmuş ve hastaların önemli bir kısmının palyatif bakım ihtiyacı olduğu belirlenmiştir. Bakım verenlerin yaş ortalaması 48,2+/-11,8 olup, %58'i kadın, %90'ı evli ve %47'si çalışmamaktadır. Kadın bakım verenlerin bilgi düzeyi puanları erkeklerden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (P=,008). Eğitim düzeyi arttıkça bakımda yaşanan güçlüklerin azaldığı (p= ,028), düşük gelirli bakım verenlerin bakım kaynakları puanlarının ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir (P=,050). PPS ile Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru (SOFA), Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirme Skoru (APACHE II) ve beklenen ölüm oranı arasında negatif, anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç: Yoğun bakım hastalarının önemli bir kısmı palyatif bakım ihtiyacı taşımaktadır ve bu durum aileler için ciddi bir bakım yükü oluşturmaktadır. Bakım verenlerin cinsiyet, eğitim ve gelir durumlarının bakım yükünü etkilediği belirlenmiştir. Bulgular, YBÜ'de palyatif bakım hizmetlerinin geliştirilmesi ve bakım verenlere yönelik eğitim ve psiko-sosyal destek programlarının planlanmasının gerekli olduğunu göstermektedir.
