İPEK ÇOBAN, OLCA BAŞTÜRK, EDİ LEVİ, MURAT ALPER, N VOLKAN ADSAY
Türk Patoloji Dergisi - 2010;26(1):7-13
Amaç: p21 ile aktive olan serin/treonin protein kinaz ailesinin bir üyesi olan PAK-1 molekülü hücre motilitesinin ve invazyon yeteneğinin düzenlenmesindeki önemli faktörlerdendir. Bildiğimiz kadarıyla, literatürde pankreasın duktal adenokarsinomlarındaki (PDA) rolü hakkında yapılmış bir çalışma yoktur. Gereç ve Yöntem: PAK-1 ekspresyonu, 98 PDA olgusu içeren bir doku mikroarray setinde test edildi. Ekspresyonun derecesine (boyanma oranını ve şiddetini değerlendiren bir skorlama sistemi ile belirlendi) göre olgular 4 gruba ayrıldı: 0 - Boyanmayan, 1 - minimal boyanan, 2 - orta dereceli boyanan, 3 - güçlü boyanan. Grupların PDA‘nın klinikopatolojik özellikleriyle, bilinen prognostik parametreleriyle, sağkalım süresiyle, K-ras mutasyonunun varlığı (PCR) ve DPC4, p53, p21, p27 ve Her2/neu ekspresyonlarının derecesi ile ilişkisine bakıldı. Bulgular: Duktus ve asinüsler PAK-1 ile minimal boyanırken, endokrin adacıklarında boyanma görülmedi. PDA‘larda sırasıyla 35, 42 ve 21 olguda güçlü, orta dereceli ve minimal boyanma izlendi. PAK-1 ekspresyonu ile tümör derecesi arasında anlamlı bir ters korelasyon vardı (p=0,04, rho=-0,201). Güçlü PAK-1 boyanması gösteren olguların yaşam sürelerinin (medyan 24 ay) orta dereceli ve minimal boyanan olgularınkine (medyan 7 ay) göre daha iyi olduğu görüldü (Ki-Kare=41,07, p=0,001). Cox Proportional-Hazards regresyon analizi de PAK-1 ekspresyonunun sağkalım süresini diğer değişkenlerden bağımsız olarak olumlu yönde etkilediğini gösterdi (p=0,0001). PAK-1 boyanması ile DPC4 boyanması arasında da anlamlı bir korelasyon vardı (p=0,035). K-ras, p53, p21, p27 ya da Her2/neu ekspresyonu ile anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: PAK-1 ekspresyonu, meme ve kolorektal kanserlerinin aksine, PDA‘lar için iyi prognostik faktör olarak görünmektedir. PAK-1 ekspresyonu ve DPC4 ekspresyonu arasındaki korelasyon ise PAK- 1‘in pankreasta TGF-β sinyal yolu ile ilişkili olabileceğini ve bu yüzden PDA gelişiminde meme ve kolorektal kanserlerdekinden farklı bir rol oynayabileceğini düşündürmektedir. PAK-1‘in PDA‘lardaki rolünün ortaya konabilmesi için ek çalışmalar gerekmektedir.
