NAZLI DURMAZ ÇELİK, MÜGE KUZU KUMCU, SEDA BOSTAN, SERHAT ÖZKAN
İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2020;24(2):155-159
Giriş: Dürtü kontrol bozukluğu (DKB), Parkinson hastalarında dopamin agonisti (DA) kullanımına bağlı ortaya çıkan ve %3.58- 42.8 oranında görülen bir komplikasyondur. Dürtü kontrol bozukluğu genellikle kumar oynama aşırı alışveriş, hiperseksüalizm, aşırı yeme gibi kontrolsüz davranışlar olarak görülmektedir. Genç yaş, erkek cinsiyet, depresyon öyküsü, DKB öyküsü, tedaviye levodopa eklenmiş olması iyi bilinen risk faktörleridir. Bu çalışmanın amacı DA kullanan Parkinson hastalarımızda DKB sıklığını ve risk faktörleri ve çeşitliğini saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada kliniğimizde 2008-2019 yılları arasında başvuran dopamina gonisti (pramipeksol, ropinirol) kullanan 328 Parkinson hastasının verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, Hoehn&Yahr evresi, hastalık süresi, kullandığı dopaminagonisti ve kullanım süreleri, dürtü kontrol bozukluğu verileri kaydedildi. Hastalar DKB olan (DKB+) ve DKB olmayan (DKB-) olarak iki grupta incelendi. DKB’si pozitif olan hastalar tek bir DKB tipine veya birden çok tipe sahip olanlar şeklinde tekrar gruplandırıldı. Bulgular: DA kullanan 157’si kadın (%47, 9), 171’i erkek (%52, 1) toplam 328 hastanın 37’inde (%11, 2) inde DKB gözlendi, bunların 11’i kadın, 26’sı erkekti. DKB=1 ve DKB>1 olan hastalar karşılaştırıldığında genç yaştaki hastaların DKB sayısının daha fazla olduğu saptandı. Erkek hastalarda DKB sıklığı daha yüksekti. DKB çeşidi incelendiğinde aşırı para harcama /alışveriş (%38), hiperseksualite (%24), aşırı yemek yeme (%18.4), punding ve hobizm (%9), aşırı kumar oynama (%7), internette aşırı vakit geçirme (%4), aşırı gezme (%4) görüldü. Hiperseksualite erkeklerde kadınlara oranla daha yaygın ve sıklıkla görülen DKB idi (K:E oranı = 1:13). Sonuç: Bu çalışmada biz dopamin agonisti kullanan Parkinson hastalarının %10’unda DKB görüldüğünü bulduk. Erkek cinsiyette DKB gelişme riski daha fazladır. Genç yaştaki hastalarda birden fazla DKB riski daha yüksektir. DKB gelişiminin risk faktörlerini değerlendirmek için yeni çok merkezli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.
