Hatice YAZGAN
Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(3):481-491
Amaç: Bu çalışmada etanolik ekstraksiyon yöntemiyle elde edilen partikülsüz ve partiküllü sarımsak ekstraktlarının yaygın gıda kaynaklı patojenler (Salmonella Paratyphi A, Enterococcus faecalis, Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureus ve Campylobacter jejuni) üzerindeki antimikrobiyal etkisi araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Ekstraktların biyokimyasal bileşenleri, katı faz mikroekstraksiyon-gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (SPME/GC-MS) yöntemi kullanılarak belirlendi. Antimikrobiyal aktiviteleri; minimum inhibitör konsantrasyon (MIC), minimum bakterisidal konsantrasyon (MBC), agar kuyucuk difüzyon ve dinamik zaman-öldürme testleri kullanılarak değerlendirildimiştir. Bulgular: Diallyl disülfid, hem partikülsüz (%42,92) hem de partiküllü (%44,98) etanolik sarımsak ekstraktlarında en yüksek oranda bulunan bileşikti. Campylobacter jejuni, 39,50 mm inhibisyon zonu ile partiküllü ekstrakta en duyarlı bakteri oldu. Etanolik sarımsak ekstraktları, 3, 6 ve 9 saat içerisinde bakteri hücre düzeylerini önemli ölçüde azaltmış ve 24 saat sonunda patojenleri tamamen inhibe etmiştir. S. Paratyphi A, partiküllü etanolik sarımsak ekstraktına karşı daha yüksek duyarlılık göstermiş; partiküllü ekstrakt için MİK değeri (25 mg/mL), partikülsüz etanolik sarımsak ekstraktına (100 mg/mL) kıyasla daha düşük bulunmuştur. Sonuç: Etanolik sarımsak ekstraktları, özellikle partiküllü ekstrakt, güçlü antimikrobiyal aktivite göstermiş ve gıda güvenliğinin iyileştirmesi ile raf ömrünün uzatılmasında doğal bir koruyucu olarak kullanım potansiyeli göstermiştir.
