MEHMET AKDEMİR, ÇAĞDAŞ BİÇEN, AHMET EKİN
Cerrahi Sanatlar Dergisi - 2021;14(1):31-40
Blast yaralanmaları, devam eden savaşlar nedeniyle özellikle genç hastalarda önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Savaşın getirdiği olumsuzluklar nedeniyle bu hastalara ilk müdahaleler uygun olmayan ortamlarda yapılmaktadır. Hastalar genellikle kendi ülkelerinde değil, diğer ülkelerde yaralı savaş mültecileri olarak tedavi görürler. Politravma, yumuşak doku hasarı ve blast yaralanmaları olan hastalarda lokal ve sistemik enfeksiyonlar mortalite ve morbiditeye neden olur. Hastaların tamamı Libya iç savaşı sırasında yaralanmış ve ilk müdahaleleri kendi ülkelerindeki veya Tunus’taki hastanelerde yapılmıştır. Hastalar ambulans uçak ile kliniğimize sevk edilmişti. Tüm hastalarda ke-mik-yumuşak doku enfeksiyonu ve sepsis kliniği mevcuttu. Hastalardan kemik, yumuşak doku ve kan kültürleri alındı. Hastalara ilk müdahaleler multidisipliner olarak ortopedi, genel cerrahi, enfeksiyon ve yoğun bakım kli-niklerince yapıldı. Hastalar bir yıl süreyle yoğun bakım, servis ve poliklinik takibi dahil olmak üzere kliniğimiz-de takip edildi. Çalışmaya yaş ortalaması 28,8 olan 16 hasta dahil edildi. Tüm hastalar patlayıcılar veya füzelerle yara-lanmıştı. Hastalar yaralanmalardan ortalama 24.4 gün sonra kliniğimize başvurdu. Hastalar ortalama 7,9 gün yoğun bakımda takip edildi. Ortalama takip süresi 4 aydı. Servis takibinin ardından her hasta toplam 12 ay bo-yunca ayaktan takibe devam etti. Yoğun bakım ve servis takibinde enfeksiyon etkenine göre antibiyotik verildi. Üç hastada akciğer enfeksiyonu vardı. Dirençli enfeksiyonlara bağlı olarak 4 hastada kolistin kaynaklı böbrek yetmezliği veya hepatotoksisite gelişti. Kolistin kesildikten sonra bu durum düzeldi. 16 hastadan ikisi ex oldu. Diğer tüm hastalarda sepsis ve kemik-yumuşak doku enfeksiyonları kontrol altına alındı. Dört hastada femoral kaynamama ve bir hastada femurda kısalıkla iyileşme görüldü. 2 hasta desteksiz mobilize olabildi, 11 hasta des-tekle mobilize olabilirken, 1 hasta kuadriplejik kaldı. Sepsisin eşlik ettiği kemik-yumuşak doku enfeksiyonlarının tedavisi multidisipliner olmalıdır. Bu hasta-lardaki enfeksiyöz ajanlar genellikle antibiyotiklere dirençlidir ve tedavi sırasında kullanılan antibiyotiklere ikincil komplikasyonlar gelişebilir.
