Gizem Kerimoğlu Yıldız, Merve Azak, Sezer Korkmaz, Nimet Barna, Fatma Özgüç Çömlek
Karya Journal of Health Science - 2025;6(3):94-101
Amaç : Bu çalışmanın amacı, Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1DM) tanısı almış çocukların ebeveynleri için geliştirilen Pediatrik Diyabet Rutinleri Ölçeği'nin (PDRQ) Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirliğini değerlendirerek, çocukların diyabete ilişkin günlük rutinlerinin ölçülmesinde kullanılabilirliğini belirlemektir. Yöntem : Bu metodolojik çalışma, Türkiye'nin güneydoğu kesiminde bulunan bir kadın ve çocuk hastanesinin diyabet polikliniğini ziyaret eden 5-17 yaş arası çocukların 131 ebeveyniyle yüz yüze görüşme yapılarak gerçekleştirildi. Kültürel uyarlama sürecinde ; çeviri, geri çeviri, uzman görüşü alma, pilot çalışma, açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) adımları gerçekleştirildi. Güvenirlik ise Cronbach alfa katsayısı, madde -toplam korelasyonları ve yarı yarıya güvenilirlik yöntemleri ile değerlendirdi. Bulgular : Yapılan açıklayıcı faktör analizi doğrultusunda ölçeğin original formunda yer alan iki faktörlü yapı yerine beş faktör ile açıklandığı belirlendi. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ise ölçeğin özgün versiyonunda yer alan iki faktörlü yapı, "günlük rejim rutinleri" ile "teknik/durumsal rutinler" olmak üzere, büyük oranda korundu. Ölçekten madde çıkarılmadan yapılan üç modifikasyonla ölçeğin model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlendi (chi²/df=1.60, RMSEA=0.068, SRMR=0.079, CFI=0.99, and NNFI= 0.90). Toplam 21 madde için Cronbach alfa katsayısı 0.822 olarak bulundu. Alt ölçekler için bu değerler sırasıyla 0.752 ve 0.655 idi. Bu bulgular Türkçe PDRQ'nun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu gösterdi. Sonuç : PDRQ ölçeğinin 21 maddeli Türkçe formunun Tip 1 Diyabetus Mellitus tanısı almış çocukların günlük diyabet yönetim rutinlerinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlendi. Bu ölçek hem klinik uygulamalarda hem de bilimsel çalışmalarda, ebeveynlerin çocuklarının diyabet yönetimine katılım düzeylerini nesnel olarak değerlendirmek amacıyla güvenle kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: DİYABET MELLITUS, TİP 1, GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, EBEVEYNLER, PSİKOMETRİ
