Freddy Alexander Aldaz VALLEJO, Jorge Alejandro Oliveros RIVERO, Ana Verónica Vaca CARVAJAL, Elena Leonor Llerena FLORES
Medeniyet Medical Journal - 2026;41(3):347-358
Bu sistematik derlemenin amacı, kronik kabızlığı olan pediatrik hastalarda uygulanan barsak rehabilitasyonu protokollerine ilişkin kanıtları; özellikle sennosid dozlaması, fekal disimpaksiyon, mekanik boşaltım yöntemleri, radyolojik izlem, tedavi sonuçları ve advers olaylar açısından sentezlemektir. Bu sistematik derleme PRISMA 2020 ilkelerine uygun olarak yürütülmüş ve PROSPERO'ya (CRD420261350563) kaydedilmiştir. PubMed/MEDLINE, Embase, Scopus, CENTRAL, LILACS ve SciELO veri tabanlarında 10 Mart 2026 tarihine kadar yayımlanan çalışmalar taranmıştır. Uygunluk kriterleri kapsamında; fonksiyonel/idiyopatik kabızlığı bulunan veya anorektal malformasyon onarımı sonrasında kabızlık gelişen, 0-21 yaş arasındaki ve sennosidler, lavmanlar, transanal irrigasyon, antegrad kontinans lavmanları ya da cerrahi tedaviye geçiş yöntemleriyle tedavi edilen hastaları içeren çalışmalar değerlendirmeye alınmıştır. Yanlılık riski RoB 2, ROBINS-I veya Joanna Briggs Enstitüsü araçları kullanılarak değerlendirilmiş; kanıtların kesinliği ise GRADE yaklaşımıyla belirlenmiştir. Toplam 32 kayıt tespit edilmiş; yinelenen kayıtların çıkarılmasının ardından 31 tam metin değerlendirilmiş ve 21 çalışma nitel senteze dahil edilmiştir. Bunlardan 16 çalışma, protokollere ilişkin nicel veriler sağlamıştır. Protokollerde yaygın olarak yer alan temel bileşenler; başlangıç değerlendirmesi, fekal disimpaksiyon, tedavinin bireyselleştirilerek titre edilmesi ve kolonun boşaldığının objektif olarak doğrulanmasıdır. Sennosid protokollerinde bildirilen dozlar 0,45-0,9 mg/kg/gün düzeylerinden başlayarak, hastaya göre bireyselleştirilmiş yüksek mg/gün dozlarına kadar değişmektedir. Transanal irrigasyonda ise yaygın olarak 10-20 mL/kg veya 300-700 mL hacimler kullanılmıştır. Radyografi esas olarak tedaviye yanıtın izlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Bildirilen advers olaylar arasında abdominal kramplar ve bez kullanan çocuklarda temasa bağlı perineal yaralanmalar yer almaktadır. Pediatrik barsak rehabilitasyonu; stimülan laksatifleri, fekal disimpaksiyonu ve mekanik boşaltım stratejilerini bir araya getiren basamaklı ve bireyselleştirilmiş bir yaklaşımla yürütülmelidir. Bununla birlikte, mevcut kanıtların kesinliği gözlemsel çalışma tasarımları ve heterojen tanımlamalar nedeniyle sınırlıdır. Bu durum, gelecekte prospektif, çok merkezli çalışmalarla protokollerin standardize edilmesi gerekliliğini desteklemektedir.
