Semine ÖZDEMİR DİLEK, Gürkan TARÇIN, Sümeyra KILIÇ, Mevra ÇAY, Meltem Erdem KAYIPMAZ, Seyit Ahmet UÇAKTÜRK
Cukurova Medical Journal - 2026;51(2):567-576
Amaç: Single Point Insulin Sensitivity Estimator (SPISE) indeksi, insülin duyarlılığını gösteren lipid temelli bir belirteçtir; ancak pediatrik obezitedeki rolüne ilişkin veriler sınırlıdır. Bu çalışmada, obezitesi olan çocuk ve adölesanlarda metabolik sendromu (MetS) ve ilişkili metabolik risk faktörlerini belirlemede SPISE indeksinin performansı değerlendirildi. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif kesitsel çalışma için antropometrik ve laboratuvar parametreleri kaydedildi ve SPISE indeksi BKİ, trigliserid ve HDL kolesterol düzeyleri kullanılarak hesaplandı. SPISE'nin metabolik parametrelerle ilişkisini ve MetS'i saptamadaki performansını HOMA-IR ile karşılaştırmak amacıyla korelasyon analizleri ve alıcı işletim karakteristiği (ROC) analizleri yapıldı. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 12,6 +/- 3,2 yıl olan 213 katılımcı (%58,7 kız) dahil edildi. SPISE indeksi ile BKİ SDS (r = -0,714), TG/ HDL oranı (r = -0,559), TyG indeksi (r = -0,457), HOMA-IR (r = -0,395) ve yaş (r = -0,327) arasında ters yönlü korelasyon saptandı. Şiddetli obezitesi, yüksek HOMA-IR düzeyi, hepatik steatozu, hipertansiyonu ve metabolik sendromu olan katılımcılarda SPISE değerleri daha düşüktü. Metabolik sendromun saptanmasında SPISE indeksinin eğri altında kalan alanı (AUC) 0,833 (%95 GA: 0,767-0,886) olup, <5,09 kesim noktasında duyarlılığı %96,7 ve özgüllüğü %62,0 olarak bulundu. Buna karşılık HOMA-IR için AUC değeri 0,709 olarak saptandı. Sonuç: SPISE indeksi, pediatrik obezitede metabolik risk ile ilişkili, pratik ve insülinden bağımsız güvenilir bir belirteç gibi görünmektedir ve metabolik sendrom açısından risk altındaki çocuk ve adölesanların belirlenmesinde yararlı bir tarama aracı olabilir.
