Merve Sepetçi, Gulşah Balaban
Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi - 2025;9(2):157-180
Bu çalışmada, pekiştireç duyarlılık sistemleri, sosyal medya bağımlılığı ve uyumsuz hayal kurma arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca pekiştireç duyarlılık sistemleri ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide uyumsuz hayal kurmanın aracı rolü incelenmiştir. Örneklem, 18-63 (27.96+/-7.08) yaş aralığındaki 210 kadın (%66.2) ve 107 erkek (%33.8) olmak üzere toplam 317 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışma kapsamında veriler Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği, Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği ve Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği alt boyutlarından Davranışsal Inhibisyon Sistemi (DIS) (d=0.68), Kaç (d=0.93) ve Don (d=0.84) alt boyut puanları ile sosyal medya bağımlılığı ortalamalarının kadınlarda erkeklere göre, Dovuş (d=-0.25) alt boyutuna ait ortalama puanın ise erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Aracılık analizinde, uyumsuz hayal kurmanın pekiştireç duyarlılık sistemlerinden DIS, Kaç ve Don alt boyutu ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı bir rolü olduğu tespit edilmiştir. Uyumsuz hayal kurmanın, bilişsel bir kaçış mekanizması işlevi görerek kompulsif sosyal medya kullanımını artırdığı saptanmıştır. Bu bulgular, uyumsuz hayal kurmanın kısmi aracılık ettiği pekiştireç duyarlılığı ile sosyal medya kullanımı arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına ve sosyal medya kullanımını azaltmaya yönelik klinik müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sunabilir.
