İlker SELÇUK, Özhan ÖZDEMİR, Necdet KOCABIYIK, Mehmet Ali GÜNER, Melike DOĞANAY
Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology - 2026;23(2):174-189
Bu makale, ileri düzey pelvik cerrahi için gerekli olan retroperitoneal anatomiye dair ayrıntılı bir kadavra diseksiyon atlası sunmaktadır. Anatomistler, jinekologlar ve jinekolojik onkologlardan oluşan multidisipliner bir ekip tarafından geliştirilen çalışma, pelvik avasküler boşlukların cerrahide kullanılmasına yönelik sistematik, katman katman bir kılavuz sağlamaktadır. Beş kritik pelvik cerrahi alanı ayrıntılı olarak ele almaktadır: presakral (retrorektal) boşluk, pararektal boşluk (Latzko ve Okabayashi bölmelerine ayrılmıştır), paravezikal boşluk (medial ve lateral olarak değerlendirilir), prevezikal (retropubik/Retzius) boşluk ve medial psoas boşluğu (laterovasküler düzlem). Bu atlas, anatomik sınırları tanımlamak ve güvenli cerrahi uygulamaları sağlamak için sakral promontorium, oblitere umbilikal arter ve ureter gibi sabit referans noktalarının kullanımını vurgulamaktadır. Asıl önemli nokta, retroperitoneal girişten sonra yeterli cerrahi görünümün sağlanması ve kritik anatomik yapıları belirlemek için katman katman cerrahi diseksiyon yapılmasıdır. Superior hipogastrik pleksus, hipogastrik sinir, pelvik splanknik sinirler, enferior hipogastrik pleksus, mesane ve rektal dalları, ayrıca superior gluteal arter, iliolumbar arter ve lateral sakral arter, uterin arter, inferior gluteal arter, pudendal arter, obturator arter, middle rektal arter, enferior ve superior vesical arter ve oblitere umbilikal arter gibi posterior ve anterior kök dalları olan internal iliak arter ile external iliak arter ve bunlara karşılık gelen internal iliak ve eksternal iliak ven ele alındı. Ayrıca, somatik sinirler, obturator sinir, lumbosakral trunk, sakral sinirler, siyatik sinir, genitofemoral ve femoral sinir incelendi. Parietal fasya düzlemleri, puboservikal fasyayı oluşturan kompartmanlar ve visseral bölmeler, bir bütünün parçası olarak değerlendirildi. Cerrahi kanama ve otonom sinir hasarını önlemek için fasyal düzlemlere, özellikle de presakral fasyaya ve devamına özen göstermek gerekir. Bu alanlar, radikal histerektomi, sinir koruyucu pelvik cerrahi, pelvik lenfadenektomi ve kanama kontrolü de dahil olmak üzere kompleks cerrahi prosedürler için "nörovasküler yol haritası" görevi görür. Bu birbirine bağlı retroperitoneal alanların uygun kullanımı, organ odaklı cerrahiden alan odaklı cerraye geçişi sağlayarak, onkolojik radikalliği korurken morbiditeyi önemli ölçüde azaltır.
