Meltem Kırlı BÖLÜKBAŞ, Sema AKSOY, Oğuzhan ÖZSABUNCUOĞLU, Fulya Buse GÜNGÖR, Betül HİLLESİZ, Büşra Gündüz TURAN, Elif HOCAOĞLU, Kürşad Nuri BAYDİLİ, Esengül Koçak UZEL
Medical Journal of Bakırköy - 2026;22(3):236-245
Amaç: Pelvik radyoterapi (RT), kemik dayanıklılığını azaltarak pelvik yetmezlik fraktürlerine (PIF) yol açabilir. Bu çalışmada, pelvik RT uygulanan hastalarda PIF sıklığı ve ilişkili risk faktörleri değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, tedavi öncesi PIF olmayan, 3D-konformal RT (45-50,4 Gy) almış serviks ve endometrium kanserli hastalar dahil edilmiştir. Planlama bilgisayarlı tomografilerinde 4. lomber vertebra ve sakrum bölgesinin trabeküler kemik Hounsfield ünitesi (HU) değerleri 1 cm çapında ilgi bölgesi kullanılarak ölçülmüştür. Yetmezlik fraktürü tanısı, takip manyetik rezonans görüntülemeleri ile deneyimli radyologlar tarafından konulmuştur. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics(R) 25 kullanılarak Mann-Whitney U testi, çok değişkenli lojistik regresyon ve alıcı işlem karakteristiği eğrisi (ROC) analizi ile yapılmıştır (p<0,05). Bulgular: Toplam 128 hasta (69 serviks kanseri, 59 endometrium kanseri) dahil edilmiş olup medyan yaş 68'dir. PIF insidansı %35,2 (n=45) olup medyan tanı süresi 19 aydır. PIF'lerin %76,2'si sakrumda görülmüştür. Hastaların %53,3'ünde ağrı mevcut olup, semptomatik hastalara non-steroid anti-enflamatuvar ilaçlar, E vitamini, pentoksifilin veya vertebroplasti uygulanmıştır. PIF gelişimi, düşük sakrum HU (p=0,012), serviks kanseri tanısı (p=0,033) ve eş zamanlı kemoterapi (p=0,023) ile anlamlı ilişkili bulunmuştur. ROC analizinde, sakrum HU için cut-off <=-8 olarak belirlenmiştir (p=0,011, eğri altındaki alan=0,634). Çok değişkenli lojistik regresyonda, sakrum HU (<=-8) PIF için tek bağımsız risk faktörü olarak bulunmuştur (olasılık oranı: 3,04; %95 güven aralığı: 1,36-6,83; p=0,007). Sonuç: Basit bir kemik mineral yoğunluğu değerlendirme yöntemiyle PIF riski öngörülebilir. Pelvik RT alan hastalarda serviks kanseri tanısı, eş zamanlı kemoterapi ve düşük sakrum HU değerleri fraktür riskini artırmaktadır. Yüksek riskli hastaların erken tespiti ve zamanında önlem alınması, klinik sürece katkı sağlayabilir.
