Tugba EKIZ-YILMAZ, Tugba KOTIL
Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(3):562-570
Amaç: Bu çalışmada, permetrinin (PER) sıçan testislerinde oksidatif stres, apoptoz ve ultrastrüktürel değişiklikler üzerindeki doza bağlı etkilerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Toplam 28 erişkin erkek Wistar albino sıçan rastgele dört gruba ayrılmıştır (her grupta n=7): kontrol (sham), düşük doz (20 mg/kg/gün), orta doz (40 mg/kg/gün) ve yüksek doz (75 mg/kg/gün) PER grupları. PER 14 gün boyunca ağızdan uygulanmıştır. Testis morfolojisi hematoksilen-eozin boyaması ile değerlendirilmiştir. İmmünohistokimyasal olarak süperoksit dismutaz 1 (SOD1), katalaz (CAT) ve aktif kaspaz-3 ekspresyonları incelenmiştir. Hücre içi yapısal değişiklikler transmisyon elektron mikroskobu ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Işık mikroskobisinde seminifer tübüllerin genel yapısının büyük ölçüde korunduğu görülmüştür. Buna karşın, orta ve yüksek doz gruplarında interstisyel alanda ödem ve hücre yoğunluğunda azalma dikkat çekmiştir. SOD1 ekspresyonu yüksek doz grubunda anlamlı olarak artarken, CAT ekspresyonu orta ve yüksek doz gruplarında anlamlı şekilde azalmıştır. Aktif kaspaz-3 boyanması doza bağlı olarak artmış ve orta ile yüksek doz gruplarında anlamlı bulunmuştur. Elektron mikroskobik incelemede mitokondrilerde şişme ve krista yapısında bozulma, kromatin yoğunlaşması, sitoplazmada vakuoller ve endoplazmik retikulumda genişleme gözlenmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, PER'in testis dokusunda antioksidan savunma dengesini bozduğunu ve apoptozu artırdığını göstermektedir. Mitokondriyal değişiklikler, PER'e bağlı testis hasarında erken dönemde ortaya çıkan önemli hücresel bulgular olabilir.
