ŞEFİKA PINAR ŞENOL, BAHAR TUNÇTAN
Clinical and Experimental Health Sciences - 2015;5(4):247-258
Peroksizom proliferatör ile etkinleştirilen reseptörler ligant ile etkinleştirilen transkripsiyon faktörleridir ve sınıf II nükleer reseptör ailesine aittirler. Günümüze dek peroksizom proliferatör ile etkinleştirilen reseptör (peroxisome proliferator-activated receptor; PPAR) α, PPARβ ve PPARγ olmak üzere 3 alt tür tanımlanmıştır. PPARα başlıca lipit metabolizması ve enflamatuvar sürecin düzenlenmesinde rol oynamaktadır. PPARα ve PPARγ üzerine yapılan çok sayıdaki çalışmaya karşın, PPARβ’nın işlevsel kimliği henüz netlik kazanmamıştır; çünkü neredeyse tüm dokularda eksprese edilmektedir. PPARγ ise glukoz homeostazı ve adipojenezin düzenlenmesinde anahtar rol oynar. İnsülin direnci kandaki normal ya da yüksek insülin düzeyine rağmen, zayıf biyolojik yanıt oluşmasıdır. İnsülin direncinde başta kas, yağ ve karaciğer olmak üzere tüm dokularda insüline gerekli ve yeterli yanıt oluşmamaktadır. PPARα lipit metabolizması üzerine etkili genleri düzenleyerek, PPARγ ise çeşitli mekanizmalar ile glukoz homeostazını sağlayarak insülin direnci ortaya çıkmasını engeller. Sepsis, bilinen veya olası bir enfeksiyona karşı verilen sistemik enflamatuvar yanıt durumu, septik şok ise intravenöz sıvı uygulamasına yanıtsız hipotansiyonun eşlik ettiği şiddetli sepsistir. PPAR agonistleri ile yapılan klinik öncesi çalışmalarda sepsis ve septik şok patojenezinde rol oynayan nükleer faktör κB ve etkinleştirici protein-1 gibi transkripsiyon faktörlerinin etkinleşmesi inhibe edilerek proenflamatuvar gen ekspresyonunun engellendiği görülmüştür. Bu derlemede, insülin direnci ve septik şok patojenezinde PPAR’ların rolüne değinilerek, PPAR agonistlerinin olası terapötik yararları üzerinde durulmuştur.
