Elif Seren TANRIVERDİ, Yusuf YAKUPOĞULLARI, Fatih Emin IŞIK, Eda YAKUT, Adem KÖSE, Barış OTLU
Mikrobiyoloji Bülteni - 2026;60(1):105-111
Onikomikoz, en sık dermatofitlerin neden olduğu tırnak enfeksiyonudur. Ancak son yıllarda non-dermatofitik küf mantarları da onikomikoz etkeni olarak artan sıklıkta bildirilmektedir. Phoma glomerata doğada yaygın olarak bulunan saprofitik bir mantar olup insanlarda nadiren enfeksiyona neden olmaktadır ve bugüne kadar onikomikoz etkeni olarak başka bir ülkeden tek bir olgu bildirilmiştir. Bu olgu raporunda, P.glomerata kaynaklı bir onikomikoz olgusu sunulmuştur. Bir yıldır devam eden sol ayak başparmak tırnağında renk değişikliği, kalınlaşma ve kırılma şikayetleri bulunan 67 yaşında kadın hasta hastanemiz dermatoloji polikliniğine başvurmuştur. Tırnak yatağından alınan örneğin potasyum hidroksitli mikroskobik incelemesinde septalı ve dallanan hifler görülmüştür. Sabouraud dekstroz agarda kültür sonrası 10 gün içinde koyu kahverengi pigmentli ve yavaş büyüyen küf kolonileri izlenmiştir. Mikroskobik incelemede piknidyum yapıları tespit edilmiştir. VITEK MS Mould kit kullanılarak matriks destekli lazer desorpsiyon iyonizasyon-uçuş zamanlı kütle spektrometresi [matrix-assisted laser desorption ionization-time of flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS)] (VITEK MS, bioMériux, Fransa) cihazında yapılan analizde hastadan izole edilen mantar P.glomerata olarak tanımlanmış ve doğrulama için DNA dizi analizi gerçekleştirilmiştir. Genomik DNA ekstraksiyonunun ardından 28S rRNA gen bölgesi, NL1 ve NL4 primerleri kullanılarak polimeraz zincir reaksiyonu [polymerase chain reaction (PCR)] ile amplifiye edilmiştir. Elde edilen PCR ürünleri agaroz jel elektroforez ile gösterildikten sonra amplikonlar MinION (Oxford Nanopore, Birleşik Krallık) platformunda SQK-NBD114.96 kiti kullanılarak dizilenmiştir. Elde edilen veriler National Centre for Biotechnology Information GenBank veri tabanında BLAST algoritması kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen dizi, PV975047 erişim numarası ile NCBI GenBank veri tabanına yüklenmiştir. Hastaya oral terbinafin (250 mg/gün) ve topikal antifungal tedavi başlanmıştır. İki aylık takipte hastada klinik yanıt gözlenmiştir. Bu çalışmada, kırsal kesimde yaşayan yaşlı bir diyabetik hastada P.glomerata 'ya bağlı gelişen bir onikomikoz olgusu sunulmuş olup yaptığımız literatür taramalarına göre ülkemizden ilk ve dünyadan ikinci bildiri durumundadır. Mevcut bilimsel veriler, özellikle immün sistemi baskılanmış veya düşkün kişilerde deri ve deri altı dokularda veya penetran travmalar sonucu diğer organlarda Phoma türlerinin enfeksiyona neden olabileceğine işaret etmektedir. Klasik fenotipik yöntemlerle tanımlanması önemli güçlükler barındıran bu etkene yönelik MALDI-TOF MS veya moleküler yöntemler tanıda faydalı olabilir.
