Okan YİĞİT, Oğuzcan ERBATU, Oktay ÜÇER, Talha MÜEZZİNOĞLU
İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2026;30(1):89-95
Giriş: Bu çalışmada, prostat kanseri (PK) tanı sı alan hastalarda Prostat Görüntüleme Raporlama ve Veri Sistemi (PI-RADS) skoru ile prostat spesifik antijen dansitesi (PSAD) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve bu parametrelerin klinik olarak anlamlı prostat kanserini (csPK) ve radikal prostatektomi (RP) sonrası patolojik yükselmeyi öngörme yeteneğinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya Mart 2021-Aralık 2024 tarihleri arasında multiparametrik manyetik rezonans görüntüleme (mpMRG) sonrası transrektal ultrasonografi eşliğinde prostat biyopsisi yapılan 156 hasta dahil edildi. mpMRG değerlendirmesi PI-RADS sürüm 2.1'e göre yapıldı. PSAD, serum PSA düzeyinin mpMRG ile ölçülen prostat hacmine oranı olarak hesaplandı ve 0.15 ng/mL/cm³ eşik değeri kullanıldı. csPK, ISUP derece grubu >=2 olarak tanımlandı. PI-RADS ve PSAD arasındaki ilişki analiz edildi ve RP uygulanan 30 hastada patolojik yükselme değerlendirildi. Bu çalışma retrospektif tasarımlı olup, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüş ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. Bulgular: PI-RADS skoru ile PSAD arasında orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptandı (r=0.376, p <0.001). PSAD değerleri PI-RADS kategorileri arttıkça anlamlı olarak yükseldi (p <0.001). PSAD >=0.15 olan hastalarda PI-RADS 4-5 lezyon oranı, düşük PSAD grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekti (%71.7'ye karşı %48.4; p <0.001). RP alt grubunda ISUP evre progresyonu %36.6 oranında gözlendi ve daha yüksek PI-RADS skorları ile ilişkiliydi (p=0.031); PSAD ile patolojik yükselme arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.451). Sonuç: PI-RADS ve PSAD'nin birlikte kullanımı csPK tanısında doğruluğu artırmakta ve gereksiz biyopsilerin azaltılmasına katkı sağlamaktadır. PI-RADS patolojik evre progresyonu ile ilişkili iken, PSAD esas olarak tanısal ayrımı güçlendiren bir belirteç olarak öne çıkmaktadır.
