ESİN KURANEL, ESRA KÜPELI AKKOL, IPEK SÜNTAR, ŞULE GÜRSOY, HİKMET KELEŞ, GÖKNUR AKTAY
Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences - 2016;13(2):135-144
Plantago lanceolata L. bitkisi, Türk Halk Tıbbında yara iyileştirici amaçla kullanılmaktadır. Bu çalışmada, P. lanceolata’nın sulu ve metanollü ekstrelerinin yara iyileştirici ve anti-enflamatuvar etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bitkinin yara iyileştirici etkisinin değerlendirilmesi için fare ve sıçanlarda in vivo eksizyon ve insizyon yara modelleri kullanılmıştır. Ekstrelerin asetik asit-nedenli kapiller permeabilite artışını inhibe edici etkileri Whittle Yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Bununla beraber, dokulardaki tiyobarbitürik asit reaktifleri (TBARs), glutatyon (GSH), total tiyol grupları (TSH) ve hidroksiprolin (HP) seviyeleri ile iz elementlerin (Zn+2 ve Cu+2) miktarları analiz edilmiştir. P. lanceolata’nın sulu ekstresinin insizyon ve eksiyon yara modellerinde yara iyileştirici etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Histopatolojik incelemeler sonucunda elde edilen veriler de bu sonuçları desteklemektedir. Bitkinin her iki ekstresinin de anlamlı derecede anti-enflamatuvar etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. P. lanceolata’nın oksidatif stresin bir göstergesi olan TBARs seviyesini anlamlı derecede düşürdüğü, diğer taraftan, GSH, TSH ve HP seviyelerini arttırdığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak, bitkinin, yara iyileşmesi ve kolajen sentezi sürecinde önemli rolleri olan Zn+2 ve Cu+2 seviyelerinde artış sağladığı belirlenmiştir. Sonuçlar, Türkiye’de halk arasında yara iyileştirici amaçla kullanılan, flavonoit içeriği bakımından zengin ve antioksidan etkisiyle bilinen P. lanceolata’nın yara iyileşmesi sürecinde de etkili olduğunu göstermiştir. Bitki üzerinde, etki mekanizmasının aydınlatılmasına yönelik ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
