Aydanur AKBABA, Mehmet Cihat DEMİR, Erdinç ŞENGÜLDÜR
Sağlık Bilimlerinde Değer - 2026;16(2):389-396
Amaç: Bu çalışmanın amacı, acil servise bilinç kaybı ile başvuran erişkin hastalarda plazma elektrolit düzeyleri ve biyokimyasal parametrelerin nöbet tanısındaki prediktif değerini araştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Retrospektif ve tek merkezli bu çalışma, 01 Ocak 2021 - 01 Ocak 2024 tarihleri arasında üçüncü basamak bir üniversite hastanesinin acil servisine başvuran ve senkop/bayılma, konvulsiyon, inme veya serebrovasküler hastalık tanısı alan 1816 erişkin hastayı kapsamaktadır. Hastalar nöbet geçiren (n=418) ve geçirmeyen (n=1398) olarak iki grupta değerlendirildi. Demografik veriler, elektrolit düzeyleri, laktat, kreatin kinaz ve ürik asit düzeyleri karşılaştırıldı. Elektrolit bozuklukları için risk analizi, sonlanım değişkeni "nöbet geçirme" olan lojistik regresyon ve ROC eğrisi analizleri uygulandı. Bulgular: Nöbet geçiren hastalar, daha gençti (56 [35 -71] - 68 [53 -78], p<0,001). Nöbet grubunda laktat düzeyi (3,30 [1,90 -6,50] - 2,00 [1,50 -2,70], p<0,001) ve kreatin kinaz değerleri anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Hipokalsemi, hiperkalsemi, hipofosfatemi, hiperfosfatemi ve hiperürisemi nöbetle ilişkili saptanırken, hiperkloremi nöbet gelişimine karşı koruyucu bir faktör olarak belirlendi. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde yalnızca laktat, nöbet gelişimi için bağımsız prediktör olarak kaldı (OR: 1,383; %95 GA: 1,280 -1,494; p<0,001). ROC analizinde laktat, en yüksek ayırt edici güce sahip parametreydi (AUC=0,705); oluşturulan çok değişkenli modelin AUC değeri 0,720 idi. Sonuç: Acil serviste bilinç kaybı ile başvuran hastalarda laktat düzeyi, nöbet tanısında güçlü bir biyobelirteç olarak öne çıkmaktadır. Elektrolit bozuklukları bazı alt gruplarda nöbetle ilişkili olmakla birlikte, çok değişkenli analizlerde bağımsız prediktör değildir. Bulgular, klinik pratikte laktat ölçümünün nöbet -senkop ve nöbet -diğer transient bilinç kaybı tablolarının ayırımında değerli bir tanısal destek aracı olabileceğini düşündürmektedir.
