Defne KALAYCI, Mehmet Maruf AYDIN
İzmir Göğüs Hastanesi Dergisi - 2026;40(1):13-18
Amaç: Bu çalışmada, pnömokonyoz hastalarında yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografi (YRBT) ile saptanan radyolojik bulguların dağılımını ortaya koymak ve bu bulguların meslekler arasında farklılık gösterip göstermediğini değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Bu tanımlayıcı epidemiyolojik çalışmaya, üçüncü basamak bir hastanenin İş ve Meslek Hastalıkları Polikliniği'nde Ağustos 2021-Temmuz 2023 tarihleri arasında pnömokonyoz tanısı alan ve akciğer grafisi ile YRBT görüntülerine erişilebilen 39 olgu dâhil edildi. Akciğer grafileri Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization, ILO) Uluslararası Sınıflandırması'na göre, YRBT bulguları ise Mesleki ve Çevresel Solunum Hastalıkları için YRBT Uluslararası Sınıflandırması sistemi (International Classification of HRCT for Occupational and Environmental Respiratory Diseases, ICOERD) referans alınarak değerlendirildi. Meslek gruplarına göre karşılaştırmalar, yeterli olgu sayısı bulunan meslekler üzerinden yapıldı. Karşılaştırmalı analizlerde Fisher-Freeman-Halton exact test kullanıldı. Bulgular: ILO sınıflamasına göre olguların çoğu kategori 1 ve 2'de yer aldı. Taşlama ve diş teknisyenliği gruplarında daha ileri ILO kategorileri daha yüksek sıklıkta izlendi (p=0.018). YRBT'de en sık saptanan bulgular yuvarlak opasiteler, hiler/mediastinal lenf nodu büyümesi ve interlobüler septal kalınlaşmaydı. YRBT bulgularının çoğu meslek grupları arasında benzer dağılım gösterirken interlobüler septal kalınlaşma diş teknisyenlerinde daha sık tespit edildi (p=0.005). Tomurcuklanmış ağaç görünümü sadece diş teknisyenlerinde gözlemlenmiş olsa da fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0.053). Sonuç: Bu çalışma, pnömokonyozda YRBT bulgularının heterojen bir spektruma sahip olduğunu ve farklı mesleklerde benzer radyolojik paternlerin izlenebileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, meslek grupları arasında radyolojik şiddet ve bazı YRBT paternlerinin dağılımında farklılıklar izlenmiş olup bu durum, mesleğe özgü maruziyet özelliklerinin radyolojik yansımaları olabileceğini düşündürmektedir. Radyolojik paternlerin klinik ve mesleki maruziyet verileriyle birlikte değerlendirilmesi, pnömokonyozun tanısal yaklaşımına katkı sağlayabilir.
