Damla Serce UNAT, Cagla Akturk CELIK, Omer Selim UNAT
Kafkas Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;16(2):196-202
Amaç: Pnömoni, ileri yaş ve yüksek komorbidite yükü olan hastalarda hastane içi mortalitenin önemli nedenlerindendir. Nütrisyonel durumun prognostik rolü bilinmekle birlikte, nütrisyonel-enflamatuvar endekslerin karşılaştırmalı değeri yeterince aydınlatılmamıştır. Bu çalışmada pnömoni tanısıyla yatırılan hastalarda serum albumin, Prognostik Nütrisyonel İndeks (PNI) ve CRP/albumin oranının (CAR) hastane içi mortalite ile ilişkisi araştırılmış ve prognostik performansları karşılaştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2023-Ocak 2026 tarihleri arasında pnömoni tanısıyla yatırılan 294 erişkin hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Aktif malignite, ileri karaciğer yetmezliği, protein kaybettiren durumlar ve immünsüpresif tedavi dışlandı. PNI=(10x albumin [g/dL]) + (0,005x lenfosit sayısı [/mm³]) formülüyle, CAR ise CRP (mg/L) / albumin (g/L) oranı olarak hesaplandı. Birincil sonlanım hastane içi mortalite idi. Bağımsız prediktörler lojistik regresyonla belirlendi; albumin her iki endeksin de bileşeni olduğundan multikolinearite varyans inflasyon faktörleri (VIF) ile değerlendirildi. Prognostik performans ROC analizi ve Youden endeksi ile incelendi. Bulgular: Hastane içi mortalite %16,3 (n=48) idi. Serum albumin en yüksek AUC değerini gösterdi (AUC=0,680; %95 GA 0,605-0,751; eşik <=32,5 g/L; duyarlılık %67,0; özgüllük %51,0); PNI (AUC=0,611) ve CAR (AUC=0,606) daha düşük diskriminasyon sergiledi. Formal AUC karşılaştırması (DeLong) yapılmadığından sıralama tanımlayıcıdır. Çok değişkenli analizde serum albumin (OR=0,840; %95 GA 0,757-0,932; p=0,001), solunum yetmezliği ve yoğun bakım yatışı mortalite ile bağımsız ilişkili bulundu; CAR anlamlılığa ulaşmadı. Albumin ile CAR arasında anlamlı kollinearite saptanmadı (VIF=1,002). Prognostik nütrisyonel endeks (PNI) <45 grubunda mortalite daha yüksek olmakla birlikte (%18,5'e karşın %5,9; p=0,027), PNI kategorisi etiyolojik dağılım veya dirençli mikroorganizma ile ilişkili değildi. Sonuç: Yatış serum albumin düzeyi hastane içi mortalite ile bağımsız ilişkilidir ve PNI ile CAR'a kıyasla sayısal olarak daha yüksek diskriminatif performans göstermiştir; ancak formal AUC karşılaştırması yapılmamıştır. Bileşik endeksler bu kohortta albumin üzerine ölçülebilir katkı sağlamamıştır. Bulgular, albumin düzeyinin erken risk değerlendirmesindeki rolünü desteklemekte olup, şiddet skorlarını içeren ileriye dönük çalışmalarla doğrulanmalıdır.
