Duygu Aygüneş JAFARI
Ege Tıp Dergisi - 2026;65(1):91-98
Amaç: Over kanseri, kadınlarda en yüksek ölüm oranına sahip jinekolojik malignitedir ve diğer tüm kadın üreme sistemi kanserlerinden daha fazla ölüme yol açmaktadır. Standart kemoterapi, zamanla gelişen kemorezistans ve toksik yan etkiler nedeniyle sıklıkla başarısız olur; bu da beş yıllık sağkalım oranlarının %40'ın altında kalmasına neden olur. Son yıllarda, fitokimyasalların çok yönlü etki mekanizmaları ve görece düşük toksisite profilleri nedeniyle potansiyel antikanser ajanlar olarak değerlendirilmelerine yönelik akademik ilgi artmaktadır. Pimenta dioica (yenibahar) meyveleri, eugenol ve gallik asit gibi biyoaktif bileşenler içeren, antioksidan açısından zengin bitkilerdir ve antiproliferatif özellikleri bildirilmiştir. Ancak, over kanseri üzerindeki etkileri büyük ölçüde araştırılmamıştır. Gereç ve Yöntem: Pimenta dioica ekstresi, insan over adenokarsinom hücre hattı OVCAR-3 üzerinde değerlendirildi. Sitotoksisite, 12.5-200 µg/mL doz aralığında ve 48-72 saatlik inkübasyon sürelerinde WST-1 canlılık testi ile değerlendirilerek IC50 değerleri belirlendi. Apoptoz indüksiyonu, Annexin V-FITC/PI boyaması kullanılarak akış sitometrisi ile analiz edildi. Apoptozla ilişkili genlerin (BAX, BCL-2, CASP3, CASP9 ve TP53) ekspresyon düzeyleri qRT-PCR yöntemiyle ölçüldü. Bulgular: Pimenta dioica ekstresi, OVCAR-3 hücre canlılığını doza ve zamana bağımlı şekilde anlamlı olarak inhibe etti (p<0.05). 72 saatlik IC50 değeri 92 µg/mL olarak belirlendi ve bu, orta düzeyde sitotoksik aktiviteye işaret etti. Gen ekspresyon analizleri, pro-apoptotik aracılar (BAX, CASP3, CASP9, TP53) düzeylerinde artış ve anti-apoptotik BCL-2 düzeyinde azalma gösterdi (p<0.05). Sonuç: Pimenta dioica ekstresi, over kanseri hücreleri üzerinde sitotoksik ve pro-apoptotik etkiler göstermektedir. Bu bulgular, yenibahar kaynaklı fitokimyasalların OVCAR-3 hücrelerinde apoptoz yolaklarını aktive ettiğini ve doğal antikanser ajanlar olarak potansiyel taşıdıklarını göstermektedir. P. dioica'nın adjuvan tedavilerde veya kemopreventif stratejilerde kullanılabilirliğini ilerletmek için in vivo çalışmalar ve fitokimyasalların izolasyonu gereklidir.
