Seher Elif KOÇOĞLU, Mustafa KAVUTÇU, İsmail GÜLER, Nazlı CANPUNAR, Midvar DASHDAMIROVA, Leman Nur NEHRİ, Cengiz KARAKAYA
Gazi Medical Journal - 2026;37(3):411-418
Amaç: Bu çalışmanın amacı, polikistik over sendromunun (PCOS) ve eşlik eden obezitenin, özellikle vücut kompozisyonu, insülin direnci, lipid profili ve inflamatuvar belirteçler olmak üzere çeşitli metabolik ve biyokimyasal parametreler üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Yöntemler: Çalışmaya 18-40 yaşları arasında, PCOS tanılı 40 obez hasta, PCOS tanılı 40 normal kilolu hasta ve 40 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 120 kadın dahil edilmiştir. PCOS tanısı Rotterdam kriterlerine göre konulmuştur. Bireyler vücut kütle indeksine (VKİ) göre obez (VKİ >=30 kg/m²) ve obez olmayan (VKİ <25 kg/m²) olarak sınıflandırılmıştır. Vücut kompozisyonu Biyoelektrik Empedans Analizi ile değerlendirilmiştir. Serum açlık glukozu, insülin, HbA1c, lipid profili, C-reaktif protein (CRP), alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz, anti-Müllerian hormon (AMH), luteinizan hormon (LH), folikül uyarıcı hormon (FSH), östradiol ve progesteron düzeyleri analiz edildi. İnsülin direnci HOMA-IR yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Gruplar arasındaki istatistiksel karşılaştırmalar Kruskal-Wallis testi ve ardından Dunn post hoc analizleri ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Obez PCOS grubunda vücut ağırlığı, vücut kütle indeksi (VKİ), toplam yağ kütlesi ve vücut yağ yüzdesi diğer gruplara göre anlamlı derecede daha yüksek iken, vücut suyu yüzdesi ve HDL kolesterol düzeyleri anlamlı derecede daha düşüktür (p < 0,001). Açlık insülini ve HOMA-IR düzeyleri obez PCOS grubunda hem kontrol grubuna hem de obez olmayan PCOS grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek tespit edilmiştir (p < 0,001). Ayrıca HbA1c düzeyleri obez PCOS grubunda kontrol grubuna (p < 0,001) ve obez olmayan PCOS grubuna (p < 0,01) göre daha yüksek bulunmuştur. Benzer şekilde trigliserid, CRP ve ALT düzeyleri de obez PCOS grubunda diğer gruplara göre daha yüksekti. AMH düzeyleri obez olmayan PCOS grubunda kontrol grubuna göre daha yüksektir. Buna karşın, LH, FSH, LH/FSH oranı ve progesteron düzeyleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Korelasyon analizleri, VKİ ve yağ kütlesinin insülin direnci göstergeleri, trigliserid, CRP ve ALT düzeyleri ile pozitif; HDL kolesterol ve vücut suyu yüzdesi ile negatif ilişkili olduğunu göstermiştir. Sonuç: Sonuç olarak, PCOS'ta metabolik bozulmanın şiddeti obezite ve artmış yağ kütlesi ile yakından ilişkilidir. Obezite, insülin direnci, dislipidemi ve inflamasyonun temel belirleyicilerinden biridir. Bu nedenle metabolik riskin azaltılması amacıyla PCOS yönetiminde vücut kompozisyonunun iyileştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
