CUMA UZ, EBRU UMAY
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2023;26(2):174-181
Amaç: Polimiyaljiya romatika (PMR), omuz ve kalça kuşağında ağrı ile karakterize romatizmal bir hastalıktır. Mevcut çalışmamızın amacı, PMR ile ilgili YouTube’da en çok izlenen videoların güvenirlik ve kalitesini araştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Videoları aramak amacıyla “polimiyalgia romatica” anahtar kelimesi kullanıldı. Arama sonuçlarına göre en çok izlenen 100 video analiz edildi. Videoların videometrik parametreleri izlenme sayısı, yüklemeden bu zamana geçen süre, beğeni sayısı, beğenmeme sayısı, yorum sayısı, günlük izlenme sayısı, günlük beğeni sayısı kullanılarak kaydedildi. Video popülaritesi video güç indeksi [video power index (VPI)] kullanılarak ölçüldü. Video kaynağına göre sağlık profesyonelleri ve sağlık profesyoneli olmayanlar şeklinde 2 grup oluşturuldu. Ayrıca global kalite skoru (GKS) kullanılarak videolar düşük-, orta- ve yüksek- kalite grupları oluşturuldu. Videoların güvenirliği Journal of the American Medical Association (JAMA) kriterleri ve modifiye DISCERN (mDISCERN) ölçeği, faydalılık durumu usefulness skoru kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Dışlama kriterine uyan videolar çıkarıldıktan sonra kalan 49 video analiz edildi. Videolar kaynağına göre sağlık profesyonelleri %67,3 (n=33) iken, sağlık profesyoneli olmayanların oranı %26,5 (n=13) idi. Gruplar arasında güvenirlik ve kalite açısından sağlık profesyonelleri tarafından oluşturulan videolar istatistiksel açıdan daha kaliteli ve güvenilirdi (p=0,001). Videoların %65,2’si (n=32) yüksek kaliteli, %8,2’si (n=4) orta kaliteli, %26,5’i (n=13) düşük kaliteli idi. Video kalitesinin artışıyla mDISCERN, JAMA ve “usefulness” skorları anlamlı olarak arttığı saptandı. Ortalama beğeni, beğenmeme ve günlük beğeni sayıları ise sadece düşük ve yüksek kaliteli videolar arasında anlamlı idi (p=0,002, p=0,001 ve p=0,007 sırasıyla). Sonuç: PMR ile ilgili YouTube videolarının çoğu kaliteli ve güvenilirdir. Ancak doktorlar hastalarını düşük kaliteli videoları izleyerek yanlış bilgiler edinebileceğinin farkında olmalıdır. Bu nedenle sağlık profesyonelleri, YouTube gibi çevrim içi kaynaklara daha fazla video yüklemelidir.
