Ahmet AYDIN
Ulusal Romatoloji Dergisi - 2026;18(1):43-49
Amaç: Bu çalışmada, polimiyaljiya romatika (PMR) hastalarında subklinik aterosklerozun karotis intima-media kalınlığı (KİMK) ve plak varlığı ile değerlendirilmesi; ayrıca proenflamatuvar [interlökin (IL)-6, IL-8, IL-32, interferon (IFN)-gamma, Pentraxin-3 (PTX-3)] ve antienflamatuvar (IL-5, IL-33, adiponektin) sitokinlerin hastalık ile olası ilişkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya, Nisan 2011-Haziran 2012 arasında PMR tanılı 33 hasta ve 28 sağlıklı kontrol dahil edildi. Klinik veriler, aterosklerotik risk faktörleri ve biyokimyasal parametreler kaydedildi. IL-5, IL-6, IL-8, IL-32, IL-33, IFN-gamma, adiponektin ve PTX-3 düzeyleri enzim bağlı immünosorbent testi yöntemiyle ölçüldü. KİMK ve plak varlığı yüksek çözünürlüklü ultrasonografi ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan PMR hastalarının yaş ortalaması 66,3+/-9,6 yıl, kontrol grubunun ise 62,5+/-5,1 yıldı (p=0,103). Aterosklerotik risk faktörleri açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı. IL-5 düzeyleri PMR grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulundu (167,7+/-16,6 vs. 155+/-18,3 pg/mL; p=0,009). PTX-3 düzeyi de PMR olgularında anlamlı yüksek bulundu [433 (227,5-1059,5) vs. 347,3 (251-697,5) pg/mL; p=0,008]. IL-6, IL-8, IL-32, IL-33, IFN-gamma ve adiponektin düzeylerinde gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Ortalama KİMK ölçümü sırasıyla hastalık ve kontrol grubunda 0,749+/-0,101 vs. 0,715+/-0,055 mm (p=0,270) ve karotis plak varlığı %20,7 vs. %4,2 (p=0,108) idi. Sonuç: Bu çalışma, PMR hastalarında IL-5 düzeyinin anlamlı yüksek bulunduğunu gösteren ilk çalışmadır. Ayrıca PTX-3 düzeylerinin yüksekliği, PMR'de subklinik vasküler enflamasyon varlığını destekleyebilir. Buna karşın KİMK ve plak varlığında anlamlı fark saptanmaması, kortikosteroid tedavisinin vasküler parametreler üzerindeki olası etkisini düşündürmektedir. Bulgular, PMR patogenezinde IL-5'in potansiyel rolüne dikkat çekmekte olup, daha geniş kapsamlı çalışmalarla desteklenmelidir.
