Emrah SAHİN, Basri SATILMIS, Emrah OTAN, Cemalettin AYDIN, Tevfik Tolga SAHİN, Nese KARADAG SOYLU, Mehmet GUL, Basak KAYHAN, Sezai YILMAZ
Ege Klinikleri Tıp Dergisi - 2026;64(1):1-9
Amaç: Post-transplant abdominal sepsis, allogreft yetmezliği ve ölümün önemli bir nedeni olmaya devam etmektedir. İmmünsüprese alıcılarda sistemik inflamatuar biyobelirteçler, greft düzeyindeki hasarı çoğu zaman yeterince yansıtamamaktadır. Bu çalışmada, erken dönem greft sentetik rezervi ve çok ölçekli doku hasarının mortalite ile sistemik inflamatuar yükten daha güçlü bir ilişki gösterip göstermediği araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif tek merkezli kohort çalışmasında, ilk 30 postoperatif gün içinde abdominal sepsis gelişen ve laparotomi gerektiren ardışık 24 karaciğer transplant alıcısına entegre klinik fenotipleme, greft fonksiyon değerlendirmesi, immün biyobelirteç profilleme, CK7 ve C4d dahil kama biyopsi histopatolojisi ve semi-kantitatif organel hasar skorlaması ile transmisyon elektron mikroskopisi (TEM) uygulanmıştır. Mortalite ile ilişkiler tek değişkenli karşılaştırmalar ve ROC analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Mortalite oranı %33,3 (8/24) idi. Sistemik inflamatuar belirteçler ve dolaşımdaki sitokinler, sağkalanlar ile hayatını kaybedenler arasında anlamlı farklılık göstermedi. Buna karşın, bozulmuş greft sentetik fonksiyonu ölümle güçlü bir şekilde ilişkiliydi: hayatını kaybedenlerde daha düşük fibrinojen, uzamış protrombin zamanı ve daha yüksek total bilirubin seviyeleri saptandı. Histopatolojik iskemik nekroz ve ciddi ultrastrüktürel organel hasarı, özellikle hepatosellüler lipid birikimi, hayatını kaybedenlerde anlamlı derecede daha belirgindi. Lipid vaküolizasyonu mortalite ile en güçlü ilişkiyi gösterdi (p<0,001); mitokondriyal değişiklikler ise gruplar arasında farklılık göstermedi. ROC analizinde total bilirubin (AUC=0,844) ve protrombin zamanı (AUC=0,824) iyi bir ayırt edicilik performansı gösterdi. Sonuç: Relaparotomi gerektiren post-transplant abdominal sepsiste mortalite, sistemik inflamatuar yükten ziyade erken dönem greft fonksiyonel rezervi ve çok ölçekli yapısal hasar ile en güçlü şekilde ilişkiliydi.
