FULYA BAKILAN, İSMAİL GÜNEŞ GÖKMEN, BURCU ORTANCA, ANIL UÇAN, EMİNE EYİGÜN, FEZAN MUTLU, HATİCE MERVE GÖKMEN, AYŞE EKİM
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2024;27(2):105-113
Amaç: Dispne ve nefes darlığı gibi post-akut koronavirüs hastalığı- 2019 [coronavirus disease-2019 (COVID-19)] semptomlarında, kardiyopulmoner rehabilitasyon (KPR) ihtiyacı bilinmektedir. Ancak rehabilitasyon ünitelerinin kapasiteleri tüm post-akut COVID-19 hastalarını üstlenmeye yetmemektedir ayrıca bu da ekonomi üzerinde büyük bir yüktür. Bu çalışmanın amacı, KPR ve ev egzersiz programının, post-akut COVID-19 hastalarında egzersiz dayanıklılığı ve yaşam kalitesi üzerine etkileri kıyaslamaktır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışma, hastanede (n=45) KPR uygulanan ve ev egzersiz programı verilen (n=43) toplam 88 post-akut COVID-19 hastanın dosya kayıtları ile yürütülmüştür. Her iki program da aerobik, solunum ve fleksibilite egzersizlerini içeriyordu (KPR: haftada 3 veya 4 gün, toplam 20 seans, ev egzersiz programı: haftada 3 veya 4 gün, 6 hafta boyunca). Egzersiz dayanıklılığı ölçümü için primer veri olarak 6 dakika yürüme testi (6DYT) kullanıldı. Sekonder veri olarak Borg-dispne/yorgunluk, ağrı için görsel analog skala [visual analogue scale (VAS)] ve Kısa Form-36 (KF-36) kullanıldı. Tüm tedavi öncesi ve sonrası primer ve sekonder veriler kayıt altına alındı. Bulgular: KPR grubunda, ev egzersiz programı grubuna göre Borg-dispne (p=0, 004), yorgunluk (p=0, 001), VAS-ağrı (p=0, 034), KF-36: fiziksel fonksiyon (p=0, 023), fiziksel rol (p=0, 049), emosyonel rol (p=0, 038), beden ağrısı (p=0, 021), enerji (p=0, 001) değerlerindeki gelişmeler daha fazla idi. Ancak 6DYT değerindeki gelişmeler her iki grupta benzerdi (p=0, 266). Sonuç: KPR ve ev egzersiz programlarının egzersiz enduransı üzerine benzer etkileri göz önüne alındığında, hem güvenli hem de uygun maliyetli olan ev egzersiz programlarının, hastane temelli KPR programlarına alternatif olabileceği kanısındayız.
