Engin KÖLÜKÇÜ, Kenan YALÇIN, Hüseyin BİÇER, Uğur KULU, Velid UNSAL, Muzaffer KATAR, Fikret GEVREK
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(11):1329-1336
AMAÇ: Testis torsiyonu, ağırlıklı olarak oksidatif stres ve enflamatuar kaskadların aracılık ettiği iskemi-reperfüzyon hasarına yol açar. Pramipeksol; anti-enflamatuvar, anti-apoptotik ve antioksidan özelliklere sahip nöroloji pratiğinde yaygın olarak kullanılan bir farmakolojik ajandır. Sıçanlarda testis torsiyonu-detorsiyonu modeli oluşturulan bu deneysel çalışmada testiküler iskemi-reperfüzyon hasarında pramipeksolün olası koruyucu etkilerinin hem biyokimsayal hem de histopatolojik olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Toplam 18 erkek sıçan 3 gruba randomize edildi. Grup-1 kontrol grubu olarak belirlendi. Grup-2'de sadece testis torsiyon-detorsiyon modeli oluşturuldu. Bu grupta testiküler iskemi-reperfüzyon hasarının analiz edilmesi amaçlandı. Grup 3'de ise benzer şekilde testis torsiyon-detorsiyon modeli oluşturuldu. Ek olarak, bu gruptaki sıçanlara testis detorsiyondan hemen sonra intraperitoneal olarak 0,5 mg/kg pramipeksol uygulandı. Bu grupta ise testiküler iskemi- reperfüzyon hasarı üzerine pramipeksolün etkilerinin ölçülmesi hedeflendi. Tüm sıçanlardan deney sonunda kan biyokimsayal analizleri alındı ve orşiektomi uygulanarak testis histopatolojik değerlendirilmesi yapıldı. BULGULAR: Kan biyokimyasal analizlerinde malondialdehit (MDA) düzeyi Grup 2'de diğer gruplara göre ciddi düzeyde artmış olarak belirlendi (p<0.001). Benzer şekilde Grup 2'de diğer gruplara göre tümör nekroz faktörü alfa (TNF-alfa) ve interlökin 1 beta (IL-1beta) seviyeleri oldukça yüksekti (p<0.001). Grup 3'de ise Grup 2'e göre hem proinflamatuvar sitokin düzeyleri hemde MDA seviyeleri baskılanmış olarak gözlemlendi (p<0.001). Öte yandan Grup 3'de hem glutatyon peroksidaz (GSH-Px) hemde süperoksit dismutaz (SOD) aktivitilerinde Grup 2'e göre belirgin düzeyde artış izlendi (sırasıyla; p=0.002, p<0.001) Histopatolojik değerlendirmelerimizde ise Grup 3'de vazokonjesyon, inflamasyon ve ödem olmak üzere tüm testiküler hasar skorlarında Grup 2'e göre dramatik olarak iyileşme gözlemlendi (p<0.001). Benzer şekilde Grup 3'te ortalama Johnsen skoru 8.37+/-0.62 olarak hesaplandı ve bu değer Grup 2'e göre oldukça yüksekti (p<0.001). SONUÇ: Pramipeksol; testis iskemi-reperfüzyon hasarının etkilerini hafifletmede etkin bir farmakolojik ajandır.