Duygu KINAY ERMİŞ, Cengiz GÜL
Hamidiye Medical Journal - 2026;7(2):112-119
Amaç: Bu çalışma, prematüre bebeklerin annelerinde retinopati prematürelik (ROP) tanı ve tedavi sürecinin psikolojik etkilerini; anksiyete, belirsizliğe tahammülsüzlük, ruminasyon, psikolojik dayanıklılık ve ebeveynlik öz-yeterliği odağında incelemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya, rutin ROP taramasından geçen 267 prematüre bebeğin annesi dahil edilmiştir. Katılımcılar üç gruba ayrılmıştır: Tedavi gerektirmeyen ROP tanılı bebeklerin anneleri (n = 93), tedavi gerektiren ROP tanılı bebeklerin anneleri (n = 47) ve ROP tanısı olmayan bebeklerin anneleri (n = 127). Değerlendirmede Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği-12, Connor-Davidson Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Algılanan Maternal Ebeveynlik Öz-Yeterliği Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde varyans analizi, Mann-Whitney U testi ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: ROP-tedavi gerektirmeyen ve ROP-tedavi edilen gruplardaki annelerin durumluk anksiyete (p < 0,001) ve olumsuz ruminasyon (p = 0,007) düzeyleri, ROP olmayan gruba kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Anksiyete düzeyleri en yüksek ROP-tedavi gerektirmeyen grupta saptanırken, ROP-tedavi edilen gruptaki annelerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p = 0,044). Depresif belirtiler ve belirsizliğe tahammülsüzlük açısından gruplar arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Daha yüksek psikolojik dayanıklılık düzeyleri, daha düşük anksiyete (p < 0,001) ve ruminasyon (p < 0,05) düzeyleri ile anlamlı olarak ilişkili bulunmuştur. Sonuç: ROP tanı ve tedavi süreci, annelerin anksiyete düzeyleri ve psikolojik dayanıklılığı üzerinde anlamlı etkilere sahiptir. Dayanıklılığı artırmaya yönelik yapılandırılmış psikososyal müdahaleler (örneğin; dayanıklılık eğitimi ve bilişsel yeniden çerçeveleme), maternal psikolojik sıkıntının azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu bulgular, ROP tanılı prematüre bebeklerin bakım sürecinde bütüncül psikolojik destek yaklaşımlarının gerekliliğini vurgulamaktadır.
