Endam CETINKAYA AK, Sabriye UCAN YAMAC
Turkish Journal of Clinics and Laboratory - 2026;2026(1):1882899-1882899
Amaç: Bu çalışma, kırsal bölgelerde yaşayan ve premenstrual sendrom (PMS) yaşayan kadınlarda semptom şiddetini, başa çıkma davranışlarını ve geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GTT) kullanımını incelemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel ve tanımlayıcı çalışma, bir birinci basamak sağlık merkezine kayıtlı 18-49 yaş arası kadınlarla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, amaçlı örnekleme, özellikle de kriter örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir; PMS yaşadığını bildiren (PMS Ölçeğine göre) 327 kadın çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, Kimlik Bilgileri Formu, Premenstrüel Sendrom Ölçeği (PMSÖ) ve Premenstrual Semptomlarla Baş Etme Ölçeği (PSBÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Sağlık merkezinde taranan kadınlar arasında %48,23'ü PMS tarama kriterlerini karşılamış ve çalışmaya dahil edilmiştir. Kadınların yaş ortalaması 33,92+/-9,30'dur. Toplam PMSÖ puan ortalaması 142,50+/-12,28 olarak saptanmış ve en yüksek alt ölçek puanlarının depresif duygu durum, anksiyete ve yorgunluk alt boyutlarında olduğu belirlenmiştir. PSBÖ alt ölçekleri arasında ise en yüksek ortalama puanlar premenstrual değişimlere ilişkin farkındalık ve kabul alt boyutunda görülmüştür. Toplam PMSÖ puanı ile PSBÖ'nün farkındalık-kabul, öz bakım ve iletişim alt boyutları arasında zayıf ancak istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir korelasyon saptanmıştır (r?0,15-0,25; p<0,05). Kadınların %74,9'u en az bir GTT yöntemi kullanmakta ve GTT kullanımı 42-49 yaş grubunda, ilkokul mezunu olanlarda ve çalışan kadınlarda anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,05). Sonuç: Kırsal bölgelerde yaşayan kadınlar, premenstrual sendromla başa çıkmak için büyük ölçüde geleneksel ve tamamlayıcı yöntemlere başvurmaktadır, ancak başa çıkma düzeyleri sınırlı kalmaktadır. Bu bulgular, birinci basamak sağlık hizmetlerinde PMS'ye yönelik kültürel olarak duyarlı danışmanlık yaklaşımlarının geliştirilmesine rehberlik edebilir.
