Semra YILMAZ, Mumin SAVAŞ, Didem ŞİMŞEK KÜÇÜKKELEPÇE
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care - 2026;20(2):152-161
Amaç: Gebelikte sigara kullanımı önlenebilir bir risk faktörü olup, sağlık profesyonelleri gebelik döneminde sigarayı bırakma konusunda kadınlara destek olma açısından kritik bir role sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Prenatal Sigara Bırakma Danışmanlığı Ölçeği'nin (PSBDÖ) Türkçe geçerlik ve güvenilirlik çalışmasını yürütmektir. Yöntem: Metodolojik nitelikteki bu araştırma, Haziran 2023 ile Ocak 2024 tarihleri arasında Türkiye'nin güneydoğusunda bir ilde, doğum öncesi bakım hizmeti sunan 144 sağlık profesyonelinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, demografik bilgi formu ve PSBDÖ aracılığıyla toplanmıştır. Kültürel uyarlama süreci iki aşamada yürütülmüştür: dilsel geçerlik ve içerik geçerliği. Yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi ile değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizleri kapsamında Cronbach alfa katsayıları ve test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek, "Temel Danışmanlık" ve "İleri Düzey Danışmanlık" olmak üzere iki alt boyuttan ve toplam 18 maddeden oluşan bir yapı ortaya koymuştur. Ölçeğin toplam Cronbach alfa katsayıları 0.951; Temel Danışmanlık alt boyutu için 0.967 ve İleri Düzey Danışmanlık alt boyutu için 0.871 olarak bulunmuştur. Test-tekrar test analizinde yüksek düzeyde pozitif korelasyon (r = 0.866, p < 0.001) saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Sonuç: Elde edilen bulgular doğrultusunda, PSBDÖ'nün Türkçe formu geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak değerlendirilmiştir. Ölçek, gebelik döneminde sigara bırakma danışmanlığı uygulamalarının izlenmesi ve değerlendirilmesinde, hem klinik uygulamalarda hem de bilimsel araştırmalarda etkili bir şekilde kullanılabilir.
