Hatice Caliskan BURGUCU, Muhammet Fatih YURDAKUL, Muhammet Orhan TUNCEZ, Oguzhan AKSU
Selcuk Medical Journal - 2026;42(3):301-307
Amaç: Primer hiperparatiroidizm (PHPT), sıklıkla osteoporoz ve kortikal kemik kaybı ile ilişkilidir. Bu çalışmada, PHPT'li hastalarda biyokimyasal parametreler, adenom boyutu, paratiroid fonksiyon indeksi (PFI) ve Wisconsin indeksi (WIN) ile osteoporoz ve kortikal iskelet tutulumu arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya primer hiperparatiroidizm (PHPT) tanısı alan 269 hasta dahil edildi. Hastalar osteoporoz varlığına göre gruplandırıldı. Demografik, biyokimyasal ve dansitometrik veriler ile paratiroid fonksiyon indeksi (PFI) ve Wisconsin indeksi (WIN) değerlendirildi. Osteoporozu olan hastalarda distal üçte bir radius T-skorları ile biyokimyasal parametreler, kompozit indeksler ve adenom boyutu arasındaki ilişkiler incelendi. Alkalen fosfataz (ALP), parathormon (PTH), PFI ve WIN'in osteoporozu ayırt etme performansı ROC analizi ile değerlendirildi. Bulgular: Osteoporoz 124 hastada (%46,1) saptandı. Osteoporozu olan hastalar, osteoporozu olmayanlara göre daha ileri yaşta idi (p<0,001). ALP düzeyleri osteoporoz grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulunurken (p<0,001), PTH düzeyleri sınırda anlamlı bir artış gösterdi (p = 0,050). Distal üçte bir radius T-skorları ile serum kalsiyum (Ca), PTH, ALP , PFI ve WIN değerleri arasında anlamlı negatif korelasyonlar saptandı (tümü için p<=0,005). Alıcı çalışma karakteristiği (ROC) analizinde, ALP'nin osteoporozu ayırt etme performansının orta düzeyde olduğu görüldü [eğri altındaki alan (AUC)=0,674; p<0,001]. Buna karşın, PTH, PFI ve WIN'in osteoporozu ayırt etmede anlamlı bir ayırt edici güce sahip olmadığı belirlendi. Sonuç: PHPT'li hastalarda osteoporoz sık görülmekte olup ileri yaş, yüksek ALP düzeyleri ve sınırda yüksek PTH konsantrasyonlarıyla ilişkilidir. PFI ve WIN kortikal kemik kaybı ile ilişkili bulunmasına karşın, osteoporozun belirlenmesindeki ayırt edici değerleri sınırlıdır. Buna karşılık, ALP değerlendirilen parametreler arasında en yüksek ayırt edici performansı göstermiş olmakla birlikte, bu performans yalnızca sınırlı düzeydedir.
