Sinan Efe YAZICI, Ahmet ATASEVER, Şencan ACAR, Yıldıray YÜZER
Hitit Medical Journal - 2026;8(2):360-368
Amaç: Primer sklerozan kolanjit, sıklıkla karaciğer nakline yol açan kronik ve progresif kolestatik bir karaciğer hastalığıdır. Karaciğer nakli ileri evre hastalık için tek kesin tedavi seçeneği olmakla birlikte, nakil sonrası hastalık nüksü uzun dönem sonuçları olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, primer sklerozan kolanjit nedeniyle karaciğer nakli uygulanan hastalarda nüks oranlarını ve nakil sonrası klinik sonuçları değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif tek merkezli çalışmaya, Aralık 2004 ile Nisan 2025 tarihleri arasında primer sklerozan kolanjit nedeniyle karaciğer nakli yapılan 37 hasta dâhil edilmiştir. Demografik özellikler, klinik bulgular, cerrahi yaklaşımlar, medikal tedaviler, komplikasyonlar, nüks paternleri ve sağkalım sonuçları tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma kohortu, nakil sırasında ortalama yaşı 41,9 yıl olan on altı erkek ve yirmi bir kadından oluşmaktaydı. Ortalama hastalık süresi 6,1 yıl, ortalama Model for End-Stage Liver Disease skoru ise 18,4 olarak saptandı. Hastaların %43'ünde inflamatuvar bağırsak hastalığı mevcuttu ve tümü ülseratif kolit tanısı almıştı. Otuz altı hastaya canlı vericili, bir hastaya ise kadavra vericili karaciğer nakli uygulandı. Eksplante edilen karaciğerlerin ikisinde insidental kolanjiyokarsinom saptandı. İzlem süresince dokuz hastada ortalama 45,6 ayda hastalık nüksü gelişti ve iki hasta yeniden nakil gerektirdi. Beş yıllık mortalite yüzde 13,5 olup ölümlerin üçü hastalık nüksü ve ilişkili komplikasyonlara bağlıydı. Sonuç: Primer sklerozan kolanjitli hastalarda karaciğer nakli uzun dönem sağkalım açısından etkili bir tedavi seçeneği sunmakla birlikte hastalık nüksü önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Yapılandırılmış uzun dönem izlem, optimize edilmiş medikal tedavi ve multidisipliner yaklaşım nakil sonrası sonuçların iyileştirilmesi için gereklidir.
