Halime BATMAZ, Seda ÇETİN AVCI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2026;11(2):252-260
Amaç: Gebe kadınların öz-yeterliliği ve doğum korkusu, doğum deneyimlerini önemli ölçüde etkiler. Bu çalışmanın amacı, primigravida kadınlarda öz-yeterlilik ve doğum korkusunu değerlendirmek, bu değişkenleri etkileyen faktörleri incelemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkiyi keşfetmektir. Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışma, 2022 Ağustos ile 2023 Haziran arasında Türkiye'deki bir eğitim ve araştırma hastanesinin Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran 255 primigravida kadından oluşan bir örneklemle yapılmıştır. Veriler, bireysel tanıtım formu, Normal Doğum İçin Öz-Yeterlilik Ölçeği ve Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği A Versiyonu kullanılarak toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri (Enter yöntemi) kullanılmış, istatistiksel anlamlılık p < 0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Kadınlar, orta seviyede öz-yeterlilik (56,96+/-18,12) ve doğum korkusu (52,34+/-22,61) düzeyleri bildirmiştir. Öz-yeterlilik ile doğum korkusu arasında anlamlı bir negatif ilişki bulunmuştur (r= -0,373, p<0,001). Eğitim düzeyi ve hanehalkı yapısı, doğum korkusunu anlamlı şekilde etkilemiştir. Gebelik yaşı doğum korkusu ile negatif ilişki gösterirken, evlilik süresi ile zayıf bir pozitif ilişki gözlemlenmiştir. Regresyon analizi, öz-yeterlilik, doğum hazırlık sınıflarına katılım, hane halkı yapısı ve eğitim seviyesinin doğum korkusunu anlamlı şekilde tahmin ettiğini (varyansın %21'ini açıkladığı) göstermiştir. Doğum korkusu, eşin çalışma durumu ve hane halkı yapısı ise öz-yeterliliği anlamlı şekilde tahmin etmiştir (varyansın %15'ini açıkladığı). Sonuç: Gebe kadınların öz-yeterliklerini artırmak doğum korkusunu azaltmaktadır. Eğitim düzeyi, hane yapısı ve doğum hazırlık eğitimi gibi sosyo-demografik faktörler hem doğum korkusu hem de öz-yeterlik üzerinde anlamlı etkiye sahiptir. Bu bulgular, gebelik döneminde bireyselleştirilmiş eğitim ve destekleyici yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.
