Göksu ŞEN POLAT, Merve YILMAZ
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;30():695-710
Amaç: Uyku kalitesi, elit sporlarda iyileşme ve performans için hayati öneme sahiptir. Bu çalışma, biyolojik ritimler bağlamında profesyonel sporcularda vücut kompozisyonu, beslenme kalitesi ve uyku kalitesi arasındaki ilişkileri araştırmıştır. Yöntem: 89 profesyonel sporcunun (futbol, voleybol, basketbol) katıldığı bu kesitsel çalışmada, vücut kompozisyonu Jackson-Pollock 7 bölgeli deri kıvrımı yöntemiyle belirlenmiştir. Beslenme kalitesi ve uyku kalitesi sırasıyla Sağlıklı Beslenme Endeksi-2015 (HEI-2015) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Endeksi (PSQI) kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel güç (1-beta) 0,99'dur. Bulgular: Sporcuların çoğu (%83,2) orta düzeyde beslenme kalitesine sahipken, %94,4'ü iyi uyku kalitesine sahip olduğunu bildirmiştir. Genel beslenme kalitesi ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p=0,723). Bununla birlikte, uyku kalitesi düşük olan sporcuların vücut yağ yüzdeleri anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,003). Diyet kalitesi, antrenman süresi ve beslenme bilgisi (p<0,05) ile anlamlı derecede farklılık göstermiştir. Uyku kalitesi, sigara içme ve uyku destekleyici takviye kullanımı ile anlamlı derecede ilişkili olarak bulunmuştur (p<0,05). PSQI puanları ile vücut yağ yüzdesi arasında zayıf ancak anlamlı pozitif bir korelasyon gösterilmiştir (r=0,293, p<0,05). Sonuç: Genel olarak diyet kalitesi profesyonel sporcularda uyku kalitesi ile doğrudan ilişkili bulunmamıştır. Bununla birlikte, uyku kalitesi; vücut yağ yüzdesi ile bazı antrenman ve yaşam tarzı özellikleriyle anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur. Bu bulgular, elit sporcularda performansın ve toparlanmanın optimize edilmesine yönelik müdahalelerde, beslenme yaklaşımının yanı sıra uyku kalitesi ve vücut kompozisyonunun birlikte değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
