Metin Deniz KARAKOÇ, Huriye ÇALLI, Bennu Belinay DİKİCİ, Utku SUBAY
Hitit Medical Journal - 2026;8(3):498-507
Amaç: Profilaktik ve tedavi edici amaçlarla yaygın olarak reçete edilen proton pompa inhibitörleri (PPİ), toplumda sık kullanımları ve uzun dönem olası yan etkileri nedeniyle bazı tereddütlere yol açmaktadır. Bu çalışmada, hekimler ve genel toplumda PPİ reçeteleme ve kullanım örüntülerinin; olası risklere yönelik farkındalık ve kullanım gerekçeleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Yüz yüze uygulanan, kesitsel bir anket çalışması tasarlanmış; biri hekimlere, diğeri genel topluma yönelik olmak üzere 10'ar soruluk iki ayrı anket kullanılmıştır. Çalışmaya toplam 120 hekim ile halktan 310 kişi katılmıştır. Bulgular: Çalışmada en sık reçete edilen PPİ'nin lansoprazol olduğu belirlenmiştir (%54,2). PPİ kullanımının çalışma çağındaki bireylerde diğer yaş gruplarına kıyasla anlamlı düzeyde daha sık olduğu saptanmıştır (p=0.002). Halkın %50,3'ü PPİ'lerin olası yan etkileri hakkında bilgi sahibi olmadığını belirtmiştir. Toplumun %31,6'sı ve hekimlerin %21,7'si PPİ'lerin gereğinden fazla kullanıldığını düşünmektedir. Katılımcıların %54,5'inde uygunsuz ilaç kullanımı tespit edilmiştir. Hekimlerin %41,7'si hastalarını tedavi süresi konusunda genellikle bilgilendirdiklerini belirtirken, uzun dönem kullanıma bağlı gelişebilecek olası yan etkiler hakkında bilgi veren hekimlerin oranının %16,7 olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız, popülasyonumuzda uygunsuz PPİ kullanımının oldukça yaygın olduğunu ve rasyonel ilaç kullanımının ilkeleriyle tam olarak örtüşmediğini göstermektedir. Akılcı olmayan kullanımın yol açabileceği riskler konusunda toplum farkındalığının, sosyal medya platformları ve kamu spotları aracılığıyla yürütülecek yapılandırılmış bilgilendirme çalışmalarıyla artırılması gerekmektedir.
