İ MOTAN, F GENÇÖZ
Kriz Dergisi - 2009;17(1):1-11
Amaç: Literatürde, psikolojik ve fiziksel sağlığı stresin olumsuz etkilerine karşı korumasıyla bilinen "Psikolojik Dayanıklılık/Hardiness" kişilik özelliği, ülkemizde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı bulunmadığından çalışılamamaktadır. Bu çalışmanın amacı, "Psikolojik Dayanıklılık" özelliğini ölçen, 50 madde ve üç alt ölçekten (Kontrolü elinde tutma, Yükümlülük, Mücadelecilik) oluşan, "Kişisel Görüş Ölçeği-ll"nin (Personal View Survey-ll; Maddi,1987, -Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği olarak isimlendirilecektir-) Türkçe uyarlaması için, üniversite örnekleminde geçerlik ve güvenirliğini araştırmaktır. Yöntem: Bu çalışmada, 100 üniversite öğrencisine, psikolojik dayanıklılık kişilik özelliğini ölçen "Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği"nin (PDÖ) yanı sıra, Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ve Başa Çıkma Yolları Ölçeği (BÇYÖ) uygulanmıştır. Bulgular: PDÖ için yapılan faktör analizinde, iç tutarlığı yüksek 2 boyut elde edilmiştir. Bu boyutlar özgün kavramlarla paralel biçimde, "Yükümlülük" ve "Mücadelecilik" olarak isimlendirilmişlerdir. Orijinal ölçekte bağımsız bir faktör olan "Kontrolü elinde tutma" boyutu maddelerinin diğer iki boyuta yüklendiği görülmektedir. Bu durumda alt ölçeklerden "Yükümlülük/kontrol" ve "Mücadelecilik/ kontrol" şeklinde bahsedilecektir. Ölçek, orijinaline paralel biçimde ters puanlanan maddeler içermektedir ve ölçekten alınan puanlar arttıkça psikolojik dayanıklılık azalmaktadır. Alt-ölçeklerin iç tutarlık katsayıları Yükümlülük/kontrol boyutu için .77, Mücadelecilik/kontrol boyutu için .72 olarak elde edilmiştir. Ayrıca, ölçek BUÖ, BÇYÖ ölçümleri ile beklenen yönde anlamlı korelasyonlar vermiştir. Sonuç: Bu çalışmada, psikolojik dayanıklılık özelliğinin çok boyutlu bir kavram olduğu desteklenmiştir. Ancak boyutların orijinal ölçekle birebir elde edilememesi, literatür ile tutarlı olarak psikolojik dayanıklılık özelliği yapısının kültüre özgü olarak sorgulanması yönünde önemli bir önbulgu olmuştur. Tüm bu bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.
