Merve ERCAN, Fatümatü Zehra ERCAN
Pamukkale Tıp Dergisi - 2026;19(2):245-259
Bu çalışmanın amacı Kanada'da geliştirilmiş olan "Psikoterapide Çok Boyutlu Umut Ölçeği"ni (PÇUÖ) Türkçe diline uyarlamaktır. Araştırma verileri, ilk aşamada 303 ve ikinci aşamada 157 farklı birey olmak üzere toplam 460 terapi hizmeti alan kişiden elde edilmiştir. Ölçeğin Türkçeye uyarlaması kapsamında ilk etapta dil geçerliliği çalışmaları yapılmıştır. Ardından, güvenirlik analizi için Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçek modeli belirlenmiş ve Guttman Split-Half, Spearman-Brown, yarı test analiz ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile model doğrulanmıştır. Ölçüt geçerliliği için ise Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) kullanılmıştır. Dil geçerliliği tamamlanan 5'li Likert tipindeki PÇBUÖ'nin 34 maddelik orijinal formunda, Cronbach Alpha katsayısı 0,30'un altında olan 5 madde ölçekten çıkartılmıştır. Kalan maddelerin Cronbach Alpha değerleri 0,318 ve 0,774 arasında değişmektedir. AFA için örneklem sayısının uygunluğunu değerlendirmek amacıyla yapılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO=0,916) ve Barlett's Testi (chi²:3691,735; p=0,001, N:406) sonuçları örneklem sayısının yeterli olduğunu göstermiştir. AFA sonucunda binişik olan 5 madde daha ölçekten çıkartılmış. Analiz sonucunda öz değeri 1'in üzerinde olan ve toplam varyansın %55'ini açıklayan faktör yükleri 0,428 ile 0,777 arasında değişen 4 faktörlü ve 24 maddelik bir yapı elde edilmiştir. Güvenirlik analizi bağlamında yapılan Guttman Split-Half (0,861), Spearman-Brown (0,861), yarı test analiz (0,864 ve 0,823) ve DFA (chi²/df:1,94, RMSEA:0,056, CFI:0,921, IFI:0,922, GFI:0,886) değerlerinin istenen düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca ölçüt geçerliliğini belirlemek için kullanılan BUÖ ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0,334, p<0,01). Yapılan geçerlilik ve güvenirlilik analizleri sonucunda PÇBUÖ'nin Türkçe değerlendirme formu olarak kullanımının uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
