Kaan ÇAKAN, Esra GEMİCİ, Seyhan HIDIROĞLU, Melda KARAVUŞ, Nimet Emel LÜLECİ, Bünyamin ÖZTEMİZ, Emrullah KAYA, Bahadır Erdem ÖCAL, Nisa ŞİMŞEK
Türkderm-Türk Deri Hastalıkları ve Frengi Arşivi - 2026;60(2):60-66
Amaç: Psoriasis, fiziksel semptomlarının yanı sıra hastaları psikososyal olarak da etkilemektedir. Bu nitel çalışma ile psoriasisin hastalar üzerinde tanı sürecinden bugüne kadar yarattığı psikososyal etkilerin, hastaların stigmatizasyon durumunun, toplumsal algı ve tepkilerin derinlemesine görüşmeler kullanılarak niteliksel olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma niteliksel (kalitatif) tipte bir araştırma olup fenomenolojik yaklaşım kullanılarak yarı yapılandırılmış soru rehberi ile derinlemesine görüşme yöntemi uygulanmıştır. Katılımcılar çalışmaya İstanbul Anadolu yakasında bir kamu hastanesine başvuran 18 yaş ve üzeri psoriasis tanılı yetişkinlerden seçilmiş ve gönüllülük esasıyla çalışmaya dahil edilmişlerdir. Yapılan görüşmelerin kayıtları aynı gün içerisinde görüşmeyi yapan araştırmacılar tarafından transkribe edilmiştir. Yapılan görüşmelerin transkriptlerinin tamamlanmasının ardından görüşmeleri yapan araştırmacılar tarafından Atlas.ti programı ile tematik analiz yapılarak kod listesi oluşturulmuştur. Tüm kodlamalar tamamlandıktan sonra araştırmadan elde edilen kodlara göre alt temalar ve ana temalar oluşturulmuştur. Bulgular: Çalışmaya katılan 8 kişinin dördü erkek dördü kadındır. Bu çalışmada dört ana tema yer almaktadır: Hastalığın Psikososyal Etkileri, Sosyal Çevreden Algı ve Tepkiler, Hastalıkla Birlikte Yaşama Süreci, Görüşler ve Öneriler. Katılımcıların çoğu stigmatizasyondan şikayetçidir. Örneğin: berber, deniz, otobüs gibi sosyal ortamlarda dışlandıklarını, lezyonları nedeniyle utandıklarını belirtmişlerdir. İnsanların lezyonlarına bakması, onlarla tokalaşmaması gibi durumlardan rahatsız olduklarını ifade etmişlerdir. Psoriasisin bulaşıcı sanılmasından da rahatsız olduklarını belirtmişlerdir. Stres, salça, turşu ve domatesin lezyonları artırdığını, deniz suyunun ise iyi geldiğini ifade etmişlerdir. Birkaç katılımcı hastalığı kabullenmenin psikolojik stresi azalttığını belirtmiştir. Diğer hastalara verdikleri önerilerde, stresle başa çıkma ve hastalığı kabullenme öne çıkmaktadır. Sonuç: Sonuç olarak katılımcıların çoğunun stigmatizasyondan yakındıkları, hastalığın psikososyal boyutuna dikkat çektikleri görülmüştür. Katılımcılar toplumun psoriasis hakkındaki bilgisinin yetersizliğinden yakınmışlardır. Stigmayla mücadele konusunda toplumun psoriasis hakkındaki bilgi seviyesini yükseltecek geniş çaplı halk sağlığı farkındalık çalışmaları gereklidir. Psoriasis hastalarına yönelik bu konulara özel ölçekler geliştiren niceliksel çalışmaların yapılması önerilebilir.
