Enise SÜRÜCÜ, Sude ÜNLÜ
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(4):0-0
Amaç: Kafein, hemşireler tarafından yorgunluğu ve iş yükünü yönetmek amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır; ancak kafein kullanım bozukluğu ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişki hakkında sınırlı bilgi bulunmaktadır. Bu çalışma, hemşirelerde kafein kullanım bozukluğu ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve kafein kullanım bozukluğu ile ilişkili faktörleri belirlemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Türkiye' de bir kamu hastanesinde çalışan 364 hemşire dâhil edilmiştir. Veriler, Kafein Kullanım Bozukluğu Ölçeği (CUDQ) ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (RSA) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi ve hiyerarşik doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Kafein kullanım bozukluğu, toplam psikolojik dayanıklılık düzeyi (r = -0.173, p < 0.001) ve psikolojik dayanıklılığın bazı alt boyutları (r = -0.119 ile -0.159 arasında, p < 0.05) ile negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Daha genç yaş (beta = -0.204, p < 0.001), kadın cinsiyet (beta = -0.158, p = 0.002), sigara kullanımı (beta = -0.199, p < 0.001), düzenli egzersiz yapmama (beta = -0.116, p = 0.024) ve daha düşük psikolojik dayanıklılık düzeyi (beta = -0.178, p < 0.001), daha yüksek kafein kullanım bozukluğu puanları ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Psikolojik dayanıklılık, sosyodemografik, mesleki ve yaşam tarzı özelliklerinin ötesinde kafein kullanım bozukluğu puanlarındaki varyansın ek olarak %3,0'ını açıklamıştır (DeltaR² = 0.030, p < 0.001). Sonuç: Daha yüksek psikolojik dayanıklılık düzeyi, hemşirelerde sosyodemografik, mesleki ve yaşam tarzı özelliklerinden bağımsız olarak daha düşük kafein kullanım bozukluğu ile ilişkili bulunmuştur. Psikolojik dayanıklılığı güçlendirmeye yönelik girişimlerin, problemli kafein kullanımı ve iyi oluş üzerindeki olası rolünün daha ileri çalışmalarla araştırılması gerekmektedir.
