Kübra TOPUK, Adem ŞAFAK, Hüseyin Onur AYDIN, Sedat YILDIRIM, Ahmet Çağrı UYSAL, Pelin BÖRCEK, Caner İNCEKAŞ, Meriç Yavuz ÇOLAK, Güler YAVAŞ, Huriye Eda ÖZTURAN ÖZER, Emine Suna TÜRKOĞLU
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;28(1):77-83
Amaç: Kolorektal kanserler dünya genelinde en sık görülen üçüncü malignitedir. Rektum kanserinde neoadjuvan radyoterapi (nRT) lokal kontrolü artırmakla birlikte anastomoz kaçağı riskini yükseltmektedir. Mezenkimal kök hücrelerin (MKH) yara iyileşmesini destekleyici etkileri olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, nRT sonrası sıçanlarda kolon anastomoz iyileşmesi üzerine MKH tedavisinin etkilerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Elli beş Wistar albino sıçan dört gruba ayrıldı: kontrol, nRT, nRT + lokal MKH ve nRT + lokal + intraperitoneal MKH. nRT gruplarına ameliyat öncesinde tek doz 12 Gy radyoterapi uygulandı. Her bir sıçana anastomoz hattına lokal olarak yaklaşık 1x10 adipoz doku kökenli mezenkimal kök hücre 0,1 mL hacimde uygulandı; nRT + lokal MKH grubunda dozun tamamı anastomoz hattına lokal olarak verilirken, nRT + lokal + intraperitoneal MKH grubunda dozun yarısı lokal, kalan yarısı intraperitoneal olarak uygulandı. Anastomoz iyileşmesi barsak patlama basıncı (BPB), histopatolojik ve biyokimyasal incelemelerle değerlendirildi. Bulgular: Radyoterapi uygulanan gruplarda anlamlı kilo kaybı ve daha düşük BPB değerleri izlendi. Kök hücre uygulanan gruplarda BPB değerleri nRT grubuna kıyasla daha yüksek olmakla birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Histopatolojik ve biyokimyasal parametreler açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Ancak yalnızca nRT grubunda anastomoz hattında makroskopik ayrışma gözlenirken, kök hücre uygulanan gruplarda makroskopik ayrışma izlenmedi. İmmunfloresan incelemede, anastomoz hattında farklılaşmış kök hücrelerin varlığı gösterildi. Sonuç: Mezenkimal kök hücre tedavisi, biyokimyasal ve histopatolojik parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme sağlamamakla birlikte, makroskopik anastomoz ayrışmasının görülmemesi ve daha yüksek patlama basıncı eğilimi göstermesi nedeniyle, neoadjuvan radyoterapi sonrası lokal anastomoz iyileşmesini destekleyici potansiyel bir etkiye sahip olabilir. Bu bulgular, mezenkimal kök hücrelerin adjuvan bir tedavi yaklaşımı olarak ileri deneysel ve klinik çalışmalarla değerlendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir.
