Tansu KUŞAT, Feyza BAŞAK, Orhan ÖNALAN, Ali ŞENOL
Dicle Tıp Dergisi - 2026;53(3):701-713
Amaç: Alüminyum klorür (AlCl?), başlıca oksidatif stres ve inflamasyon aracılığıyla kardiyotoksisiteye neden olan çevresel bir toksik ajandır. Doğal bir kumarin türevi olan eskületin (ESC), antioksidan, antiinflamatuar ve antifibrotik özellikler göstermektedir. Bu çalışmada, ESC'nin AlCl? ile indüklenen kardiyotoksisite üzerindeki koruyucu etkileri, dozla ilişkili yanıtlar açısından değerlendirilmiştir. Yöntemler: 35 adet erkek Wistar albino sıçan beş gruba ayrıldı (n=7): kontrol, vehicle, AlCl? (10 mg/kg), AlCl? + ESC50 (50 mg/kg) ve AlCl? + ESC100 (100 mg/kg). Tüm uygulamalar 14 gün boyunca günde bir kez oral yolla gerçekleştirildi. Kalp dokusunda malondialdehit (MDA), indirgenmiş glutatyon (GSH), süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT) düzeyleri oksidatif stres belirteçleri olarak; tümör nekroz faktör- alfa (TNF-alpha) ve interlökin-1 beta (IL-1beta) düzeyleri ise inflamatuar parametreler olarak değerlendirildi. Ayrıca histopatolojik değişiklikler ile indüklenebilir nitrik oksit sentaz (iNOS) ve alfa-düz kas aktini (alpha-SMA) immünoreaktivitesi incelendi. Bulgular: AlCl? uygulaması kalp dokusunda MDA düzeylerini artırırken, GSH düzeyleri ile SOD ve CAT aktivitelerini azalttı (P<0.01). ESC tedavisi her iki doz grubunda bu değişiklikleri anlamlı düzeyde tersine çevirdi (P<0.01). Ayrıca, ESC uygulanan gruplarda TNF-alpha ve IL-1beta düzeyleri AlCl? grubuna kıyasla daha düşük bulundu (P<0.01). Histopatolojik incelemede ESC gruplarında miyokardiyal hasarın azaldığı gözlenirken, immünohistokimyasal analizde iNOS ve alpha-SMA immünoreaktivitesinde azalma saptandı. Koruyucu etkilerin 100 mg/kg ESC uygulanan grupta daha belirgin olduğu dikkati çekti. Sonuç: ESC, oksidatif stres ve inflamatuvar yanıtları modüle ederek, histopatolojik bulguları iyileştirerek ve profibrotik değişiklikler üzerinde etkili olarak AlCl? kaynaklı kardiyotoksisiteyi hafifletmektedir. Her iki ESC dozu da koruyucu etkiler göstermiş olup, yüksek doz grubunda genel olarak daha fazla iyileşme saptanmıştır.
