FİLİZ ŞANLI YILMAZ, AHMET ÜNAL
Journal of Clinical Practice and Research - 2000;22(3):134-140
Amaç: Bu çalışmada, sıcak ve soğuk stresinin, ratlarda gonadotropin (FSH, LH) ve seks steroidleri (östradiol, testosteron) seviyelerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Erkek ve dişi ratlarda ayrı olmak üzere 7' şer hayvanlık kontrol grupları ve 7' şer hayvanlık deney grupları oluşturulmuştur. Dişi kontrol ve deney gruplarında östrüs faz sabitliğini sağlamak amacı ile günlük olarak vaginal smear alınmış ve proöstrüs fazındaki ratlar çalışmaya dahil edilmiştir. Deney gruplarındaki ratlar 1' er saat süreyle sıcak (40oC) veya soğuk (40C) stresine maruz bırakılırken, kontrol grubuna hiç bir işlem uygulanmamıştır. Daha sonra, ratların kalbinden alınan kan örneklerinde serum FSH, LH, östradiol ve testosteron (T) düzeyleri RIA yöntemiyle saptanmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirmesinde Kruskal-Wallis testi uygulanmış ve test sonucunda önemli bulunan parametreler için Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Bulgular: Dişilere ait FSH, LH ve östradiol değerlerinde gruplar arası farklılık istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur (P>0.05). Erkeklerde ise FSH ve LH için gruplar arası farklılık anlamsız (P>0.05) bulunurken, testosteron değerlerinde anlamlı fark (P<0.05) bulunmuştur. Gruplara ait testosteron değerleri karşılaştırıldığında, kontrol ile sıcak arasındaki farklılık önemli (P<0.05) bulunurken, kontrol ile soğuk önemsiz (P>0.05) bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda farklı streslerin erkek ve dişide farklı hormonal yanıtlara neden olabileceği sonucuna varılmıştır. Çeşitli streslerin akut veya kronik olarak uygulanması, deneysel koşullar, denek farklılıkları, psikolojik etkenler gibi bazı faktörlerin, strese yanıt modellerinde farklılıklar yaratabileceği göz önünde tutulmalıdır.
