ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ, AYŞE SAYAN
Sendrom - 2011;23(4-6):60-68
Bu araştırma bireylerin reçetesiz ilaç kullanımı ile sağlık sorumluluğu düzeylerini belirlemek, bunların birbirleriyle olan ilişkilerini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte olarak planlanmış ve yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Erzurum il sınırları içerisinde bulunan Yenişehir Sağlık Ocağının hizmet verdiği bölgede ikamet eden 50.000 kişi oluşturmuştur. Araştırma evrenini oluşturan 50 bin kişiden Yamane tarafından geliştirilen ve İdil tarafından Türkçe’ye uyarlanan (alfa=0.05 için) Minimum Örneklem Büyüklüğü esas alınarak 397 kişi örneklemi oluşturmuştur. Bu 397 kişi Yenişehir sağlık ocağının hizmet verdiği 7 mahalleye bölünerek her birinden alınması gereken örnek büyüklüğü 59 olarak saptanmıştır. Her bir mahalleye düşen örnek büyüklüğünü tam sayıya ulaştırmak için, alınması gereken kişi sayısı 60’a çıkarılmıştır. Daha sonra rast gele seçilen evlerden bir birey araştırmaya alınarak, birey sayısı 420’ye ulaşıncaya kadar anket uygulanmıştır. Daha sonra cevaplama hataları ve yanlış verilerden dolayı 9 anket formu çıkarılarak 411 kişinin anket formu değerlendirilmiştir. Bireylerin tanıtıcı özellikleri ve sağlık sorumluluğu düzeyleri belirlenerek, bu bireylerin reçetesiz ilaç kullanımı ile ilgili davranışlarına yönelik sorulara yer verilerek, elde edilen veriler; korelasyon, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Student t-testi, Ki-kare testi ve yüzde dağılımları ile analiz edilmiştir. Çalışmada, bireylerin sağlık sorumluluğu düzeyinin düşük olduğu ve yaş, eğitim, medeni durum, hayatın büyük bölümünün geçtiği yer, meslek grupları gibi tanıtıcı özelliklerinin sağlık sorumluluğu düzeyleri üzerine etkili olduğu saptanmıştır. Bireylerin % 68’inin reçetesiz ilaç kullandıkları ve reçetesiz olarak en fazla ağrı kesici- ateş düşürücü aldıkları belirlenmiştir. Reçetesiz ilaç kullanımını etkileyen en önemli faktörün eğitim durumu olduğu; ayrıca cinsiyet, yaş, medeni durum, kronik hastalığın olup olmaması ve gelir durumunun reçetesiz ilaç kullanımı üzerine önemli bir etkisi olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak; bireylerin sağlık sorumluluğu düzeyi ve tanıtıcı özellikler ile reçetesiz ilaç kullanımı arasında önemli bir ilişki olduğu belirlenmiştir.
